NhatDinh.comNhất Định
Bắt đầu vận động đều đặn

Chưa biết nên tập môn gì: thử bốn môn trong bốn tuần rồi chọn bằng nhật ký

Người mới chưa biết nên tập gì có thể thử bốn kiểu vận động khác nhau, mỗi tuần một môn, ghi nhật ký cảm nhận rồi chọn môn giữ được lâu thay vì môn đang thịnh.

Indoor community sports hall in Khanh Hoa in the evening, a Vietnamese woman in her thirties reaching for a shuttlecock mid swing, wooden floor, face blurred by motion

Nếu bạn chưa biết nên tập môn gì, cách chắc nhất là thử thay vì đoán: chọn bốn kiểu vận động khác hẳn nhau, mỗi tuần thử một kiểu hai đến ba buổi, ghi nhật ký cảm nhận ngay sau mỗi buổi, rồi đến tuần thứ năm đọc lại và chọn môn bạn thật sự muốn quay lại. Môn tốt nhất cho người mới là môn mình còn muốn làm sau hai tháng, không phải môn đốt nhiều năng lượng nhất hay môn đang được nhiều người tập.

Nhiều người bỏ vận động không phải vì lười mà vì chọn nhầm môn ngay từ đầu: đăng ký phòng tập trong khi thích ở ngoài trời, mua giày chạy trong khi ghét tập một mình, theo bạn đi bơi trong khi sợ nước. Bốn tuần thử nghe có vẻ chậm, nhưng nó tiết kiệm cho bạn nhiều tháng tập một môn không hợp.

Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, hen, bệnh khớp, đang mang thai hoặc mới phẫu thuật nên hỏi bác sĩ trước, nhất là với những môn gắng sức cao hoặc có va chạm.

Bốn kiểu vận động khác nhau để thử

Điều quan trọng là bốn môn phải khác nhau về cách tập, không phải bốn môn na ná nhau. Bảng dưới gợi ý bốn nhóm; bạn chọn trong mỗi nhóm một môn có điều kiện thử ở gần nhà.

NhómVí dụHợp với ngườiCần cân nhắc
Một mình, ngoài trờiĐi bộ nhanh, chạy chậm, đạp xeThích tự do giờ giấc, cần thời gian riêngPhụ thuộc thời tiết, dễ bỏ khi không ai nhắc
Ít tải lên khớpBơi, đạp xe trong nhà, đi bộ dưới nướcĐau gối, thừa cân, mới quay lại sau nghỉ lâuCần bể bơi gần nhà, bơi cần biết bơi hoặc học bơi trước
Chơi cùng người khácCầu lông, bóng bàn, bóng chuyền hơi, pickleballThích vui, thích có bạn, chán tập lặp lạiCần bạn chơi và sân, dễ chấn thương nếu không khởi động
Lớp có người hướng dẫnAerobic, yoga, dưỡng sinh, khiêu vũ, lớp võ cho người lớnCần người chỉ dẫn, thích nhịp nhạc, thích nhómGiờ lớp cố định, chất lượng hướng dẫn khác nhau

Không có nhóm nào tốt hơn nhóm nào cho mọi người. Một người hướng nội có thể thấy chạy chậm một mình buổi sáng là phần dễ chịu nhất trong ngày; người khác lại chỉ đi tập đều khi có hội cầu lông đợi ở sân. Bốn tuần thử là để bạn biết mình thuộc kiểu nào bằng trải nghiệm, không bằng phỏng đoán.

Bốn lý do chọn môn hay khiến người mới bỏ sớm

Chọn theo phong trào. Một môn đang được nhiều người nói tới, bạn bè đăng ảnh mỗi tuần, nên ai cũng muốn thử. Phong trào cho bạn lý do để bắt đầu, nhưng không giữ được bạn khi bạn bè đã chuyển sang môn khác. Câu cần hỏi là mình có thích cách tập của môn đó không, chứ không phải bao nhiêu người đang chơi.

Chọn theo lượng năng lượng tiêu hao. Nhiều người chọn môn được cho là đốt nhiều năng lượng nhất để giảm cân nhanh, rồi bỏ sau hai tuần vì quá sức. Một môn nhẹ hơn nhưng bạn tập đều suốt năm thường mang lại nhiều hơn một môn nặng mà bạn chỉ tập được một tháng.

Chọn môn xa nhà. Bể bơi đẹp nhưng mất bốn mươi phút đi lại, sân cầu lông tốt nhưng ở đầu kia thành phố. Mỗi phút đi lại là một lý do để bỏ buổi vào ngày mệt. Khoảng cách và giờ giấc thường quyết định việc giữ thói quen nhiều hơn chất lượng chỗ tập.

Chọn môn không hợp tính. Người thích yên tĩnh chọn lớp nhảy ồn ào, người thích náo nhiệt chọn chạy một mình buổi sớm. Bốn tuần thử với nhật ký là cách để những lệch pha như vậy lộ ra sớm, trước khi bạn kết luận mình không hợp với vận động nói chung.

Kế hoạch bốn tuần thử, tuần năm chọn

Mỗi tuần một môn, hai đến ba buổi. Buổi đầu của môn nào cũng dễ gượng gạo, nên ít nhất hai buổi mới đủ để cảm nhận.

  1. Trước tuần một, chọn bốn môn từ bốn nhóm, tìm chỗ tập gần nhà hoặc gần cơ quan: con đường đi bộ quen, bể bơi của khu, sân cầu lông của nhà văn hoá phường, một lớp aerobic hay dưỡng sinh buổi sáng ở công viên.
  2. Tuần một, thử môn của nhóm một mình ngoài trời, ba buổi, mỗi buổi hai mươi đến ba mươi phút ở mức nhẹ.
  3. Tuần hai, thử môn ít tải khớp. Nếu là bơi mà bạn chưa biết bơi, tuần này có thể là đi bộ dưới nước ở khu nước nông hoặc một buổi học bơi có người hướng dẫn.
  4. Tuần ba, thử môn chơi cùng người khác. Hỏi bạn bè, đồng nghiệp xem ai đang chơi để xin đi cùng; nhiều sân cầu lông, bóng bàn có nhóm sẵn sàng nhận người mới.
  5. Tuần bốn, thử một lớp có người hướng dẫn. Nhiều lớp cho học thử một buổi; hỏi trước giờ, trang phục và mức độ cho người mới.
  6. Sau mỗi buổi, ghi ngay vào nhật ký trong lúc cảm giác còn rõ.
  7. Tuần năm, đọc lại cả bốn tuần, chọn một môn chính và một môn phụ, rồi lên kế hoạch tám tuần cho môn chính.

Đừng mua sắm đồ đạc trong bốn tuần thử. Chỉ cần giày thể thao, quần áo thoải mái, đồ bơi nếu đi bơi. Mua dụng cụ chỉ nên làm sau khi đã chọn xong và tập được vài tuần.

Mẫu nhật ký thử môn

Mỗi buổi ghi một dòng với năm cột chấm từ 1 đến 5 và một câu ghi chú. Các con số chỉ để bạn tự so, không có điểm chuẩn. Ví dụ giả định:

BuổiMônVuiMuốn quay lạiĐi lại thuận tiệnMệt dễ chịu hay kiệtGhi chú
Tuần 1, buổi 2Đi bộ nhanh335Dễ chịuĐi một mình hơi buồn
Tuần 2, buổi 1Bơi442Dễ chịuBể xa, mất bốn mươi phút đi lại
Tuần 3, buổi 3Cầu lông554Hơi kiệtCười suốt buổi, quên cả giờ
Tuần 4, buổi 2Dưỡng sinh225Nhẹ quáNgay công viên đầu ngõ

Cột “muốn quay lại” là cột quan trọng nhất. Một môn vui nhưng đi lại vất vả vẫn có thể giữ được nếu bạn rất muốn quay lại; một môn thuận tiện nhưng bạn không muốn quay lại thì sớm muộn cũng bỏ. Cột cuối giúp nhận ra môn quá nặng với sức hiện tại, để điều chỉnh mức chơi chứ không nhất thiết loại bỏ.

Tuần năm: đọc nhật ký và chọn

Cộng điểm “muốn quay lại” của từng môn. Lấy trung bình các buổi của mỗi môn. Môn cao nhất thường là ứng viên môn chính. Nếu hai môn sát nhau, chọn môn thuận tiện hơn về đi lại và giờ giấc, vì sự thuận tiện quyết định rất nhiều chuyện có đi đều hay không.

Nhìn ghi chú, không chỉ nhìn số. Những câu như “quên cả giờ”, “về nhà thấy vui” hay “đếm từng phút cho hết buổi” nói nhiều hơn con số. Môn làm bạn quên đồng hồ là môn đáng giữ.

Chọn thêm một môn phụ cho ngày khó. Môn chính có thể phụ thuộc bạn chơi, sân, thời tiết. Môn phụ là thứ bạn làm được một mình, ở gần nhà, vào ngày môn chính không thực hiện được, ví dụ đi bộ nhanh hoặc tập vài động tác tại nhà.

Năm câu tự hỏi trước khi chốt. Mình có thể tập môn này hai ba lần mỗi tuần trong hai tháng tới không? Giờ tập có hợp với công việc và gia đình không? Có chỗ đau nào xuất hiện khi chơi môn này không? Chi phí đi lại, sân bãi có giữ được lâu không? Có ai cùng tập để nhắc nhau không?

Không tìm được môn nào ưng ý cũng là kết quả. Nó cho biết bạn cần thử nhóm khác, hoặc vấn đề nằm ở giờ tập chứ không ở môn. Thử thêm hai tuần với một môn mới thay vì kết luận mình không hợp vận động.

Tám tuần đầu với môn đã chọn

Sau khi chọn, đặt mục tiêu khiêm tốn cho tám tuần: hai đến ba buổi mỗi tuần ở mức vừa sức, không đặt mục tiêu thành tích. Với các môn chơi cùng người khác như cầu lông, bóng bàn, hai tuần đầu nên chơi nhẹ, học đánh đúng động tác cơ bản, chưa vội đánh đôi đối kháng gắt.

Nếu môn chính có yếu tố kỹ thuật như bơi, cầu lông, võ, một vài buổi có người biết chỉ dẫn sẽ giúp bạn tránh học sai từ đầu và giảm nguy cơ đau vai, đau khuỷu tay, đau gối. Người hướng dẫn có thể là huấn luyện viên ở nhà văn hoá, câu lạc bộ, hoặc một người bạn chơi lâu năm và kiên nhẫn.

Tiếp tục ghi nhật ký như bốn tuần thử, nhưng có thể rút gọn còn ba cột: đã tập bao lâu, muốn quay lại từ 1 đến 5, có đau chỗ nào không. Cuối mỗi tháng đọc lại một lần. Nếu điểm muốn quay lại giảm dần trong ba bốn tuần, đó là lúc đổi giờ, đổi nhóm chơi, hoặc chuyển môn phụ lên làm môn chính.

Giữ môn phụ ít nhất một buổi mỗi tuần. Ngoài việc thay thế những ngày môn chính không tập được, môn phụ khác kiểu giúp cơ thể vận động đa dạng hơn, ví dụ người chơi cầu lông thêm một buổi đi bộ dài hay tập sức mạnh nhẹ tại nhà.

Khi nào cần hỏi bác sĩ hoặc người có chuyên môn

Mỗi môn đặt lên cơ thể một kiểu tải khác nhau. Trước khi thử, một số người nên có ý kiến chuyên môn.

  • Hỏi bác sĩ nếu bạn có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, hen, động kinh, bệnh khớp, đang mang thai hay mới phẫu thuật, và định thử môn gắng sức cao, môn có va chạm hoặc môn dưới nước.
  • Môn dưới nước: chưa biết bơi thì chỉ xuống nước ở khu nông có cứu hộ, học bơi với người hướng dẫn; không bơi một mình ở sông, hồ, biển.
  • Môn có va chạm hoặc đổi hướng nhanh như cầu lông, bóng chuyền, võ dễ gây bong gân cổ chân, đau gối nếu không khởi động; đau kéo dài, sưng, không chịu lực được thì đi khám.
  • Dừng ngay và tìm cấp cứu nếu đau ngực, khó thở dữ dội, choáng váng, tim đập loạn trong khi tập.
  • Người có vấn đề cột sống, khớp háng, khớp gối có thể nhờ chuyên viên vật lý trị liệu tư vấn môn ít tải và cách tập phù hợp.

Bốn tuần thử là để tìm môn hợp với bạn, nên đừng cố ép cơ thể theo môn. Môn khiến bạn đau mỗi lần chơi không phải môn hợp, dù nó vui đến đâu.

Câu hỏi thường gặp

Người mới nên chọn môn gì để dễ bắt đầu nhất?

Đi bộ nhanh thường là lựa chọn dễ bắt đầu nhất vì không cần kỹ năng, dụng cụ hay sân bãi. Nhưng dễ bắt đầu chưa chắc là dễ giữ. Nếu đi bộ một mình làm bạn chán, môn có bạn chơi hoặc có lớp hướng dẫn có thể giữ bạn lâu hơn.

Có nên tập hai môn cùng lúc ngay từ đầu không?

Có thể, nếu tổng thời gian vừa sức. Một môn chính và một môn phụ khác kiểu là cách nhiều người giữ thói quen tốt. Tránh bắt đầu ba bốn môn cùng lúc vì dễ quá tải và khó biết môn nào thật sự hợp.

Môn nào ít hại khớp gối nhất?

Bơi, đi bộ dưới nước và đạp xe thường đặt ít tải lên khớp gối hơn chạy hay các môn bật nhảy. Tuy vậy, mỗi người có tình trạng khớp khác nhau; người đã đau gối nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu trước khi chọn.

Thử bốn tuần có tốn kém không?

Có thể giữ chi phí thấp bằng cách chọn môn có chỗ tập công cộng, mượn vợt của bạn, học thử một buổi trước khi đăng ký cả khoá. Không mua dụng cụ đắt tiền cho tới khi đã chọn xong và tập đều được vài tuần.

Tuổi lớn rồi có nên thử môn mới không?

Có. Nhiều người bắt đầu cầu lông, bơi, dưỡng sinh, khiêu vũ ở tuổi trung niên hay lớn hơn. Chọn mức chơi phù hợp, khởi động kỹ, tăng dần, và hỏi bác sĩ nếu có bệnh mạn tính. Lớp dành cho người lớn tuổi thường có nhịp vừa phải hơn.

Chọn xong rồi mà vài tháng sau chán thì sao?

Chán sau một thời gian là bình thường. Mở lại nhật ký bốn tuần thử để xem môn đứng thứ hai là gì và thử chuyển sang. Cũng có thể giữ môn cũ nhưng đổi nhóm chơi, đổi giờ, đặt một mục tiêu nhỏ mới cho tháng tới.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138