NhatDinh.comNhất Định
Bắt đầu vận động đều đặn

Kế hoạch đi bộ mỗi ngày bắt đầu từ 10 phút: lộ trình 8 tuần và mẫu nhật ký

Lộ trình 8 tuần cho người chưa vận động: tuần đầu đi bộ 10 phút, tăng dần lên 30–40 phút đi nhanh; kèm mẫu nhật ký, câu tự hỏi và lúc cần hỏi bác sĩ.

Vietnamese woman in her fifties wearing sneakers and a conical hat walking along a narrow concrete lane between rice fields in Vinh Long at sunrise, seen from behind

Nếu bạn đã lâu không vận động, cách bắt đầu dễ giữ nhất thường là đi bộ mười phút mỗi ngày, cùng một giờ, cùng một quãng đường quen. Kế hoạch dưới đây kéo mười phút ấy thành ba mươi đến bốn mươi phút đi nhanh trong tám tuần, mỗi tuần chỉ thêm một chút, kèm mẫu nhật ký ghi chưa tới một phút và năm câu tự hỏi vào cuối tuần.

Mười phút nghe ít, nhưng chính vì ít nên bạn khó tìm được lý do để bỏ. Tuần đầu, mục tiêu không phải là khoẻ lên mà là biến việc xỏ giày ra khỏi nhà thành một việc tự nhiên như đánh răng. Sức bền đến sau, khi thói quen đã có chỗ đứng trong ngày.

Người đang có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường, đau khớp gối, khớp háng, đang mang thai hoặc vừa ốm dậy nên hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu, và đọc kỹ mục cuối về những dấu hiệu phải dừng ngay.

Tám tuần nhìn trên một bảng

Bảng dưới là toàn cảnh. Cột cuối là dấu hiệu cho biết bạn có thể sang tuần sau; chưa có dấu hiệu đó thì cứ lặp lại tuần cũ, kế hoạch không có hạn nộp.

TuầnMỗi buổiSố buổiDấu hiệu sang tuần sau
Tuần 110 phút đi thong thả5–7 buổiĐi được ít nhất năm ngày, không thấy mệt kéo sang hôm sau
Tuần 215 phút, năm phút cuối đi nhanh hơn một chút5–7 buổiĐi nhanh vẫn nói chuyện được thành câu
Tuần 320 phút, mười phút giữa đi nhanh5 buổiKhông còn phải nhắc mình xỏ giày
Tuần 420–25 phút, thêm một quãng dốc hoặc cầu thang5 buổiLên dốc thở nhanh nhưng không hụt hơi
Tuần 525–30 phút, phần lớn đi nhanh5 buổiĐi xong thấy ấm người, sau mười phút nhịp thở về bình thường
Tuần 630 phút đi nhanh liên tục5 buổiCó ít nhất một buổi đi trong ngày bận mà không phải dời
Tuần 730–35 phút, xen hai ba quãng đi rất nhanh một phút5 buổiGiữ được nhịp dù thời tiết hoặc lịch thay đổi
Tuần 835–40 phút, một buổi cuối tuần đi dài hơn5 buổiĐã chọn được nhịp riêng muốn giữ sau tám tuần

Nhìn bảng sẽ thấy phần tăng mỗi tuần rất nhỏ, chỉ năm phút. Đó là chủ ý. Người mới thường hăng hái ở tuần đầu, đi một lèo bốn mươi phút, hôm sau đau bắp chân, ống quyển, rồi nghỉ luôn cả tuần. Tăng chậm giúp cơ, gân và khớp có thời gian làm quen, và giúp bạn đi được nhiều ngày hơn trong tuần — số ngày đi mới là thứ dựng nên thói quen.

Tuần 1 và tuần 2: chỉ cần ra khỏi nhà

Hai tuần đầu, thước đo thành công là số ngày bạn đi, không phải quãng đường hay tốc độ. Các bước dưới đây giúp việc đi trở nên dễ đến mức khó bỏ.

  1. Chọn một giờ cố định gắn với việc có sẵn trong ngày: ngay sau khi đưa con tới trường, sau bữa tối mười lăm phút, hay ngay khi về tới đầu ngõ trước khi vào nhà. Gắn vào việc có sẵn dễ nhớ hơn đặt giờ chuông.
  2. Chọn một vòng đi quen, bằng phẳng, có vỉa hè hoặc đường làng ít xe. Đi năm phút ra, năm phút quay về là đủ cho tuần một.
  3. Để giày ngay cạnh cửa từ tối hôm trước. Giày đi bộ không cần đắt; cần vừa chân, đế mềm, mũi rộng, buộc dây chắc.
  4. Đi với nhịp thở thoải mái, vừa đủ để nói chuyện. Nếu đang đi mà thấy hụt hơi, cứ chậm lại; tuần này không có ai bấm giờ.
  5. Về nhà ghi ngay một dòng nhật ký trước khi làm việc khác, kể cả hôm chỉ đi được năm phút.
  6. Sang tuần hai, giữ nguyên giờ và vòng đi, chỉ nối thêm một đoạn ngắn và đi nhanh hơn ở năm phút cuối.

Nếu có hôm trời mưa hoặc lịch bận, đi mười phút trong nhà, trong hành lang chung cư, hay đi lên xuống cầu thang vài lượt cũng được tính. Điều cần giữ là không để chuỗi ngày bị đứt hai lần liền.

Tuần 3 đến tuần 5: tập đi nhanh mà vẫn nói được

Từ tuần ba, bạn bắt đầu đưa vào những quãng đi nhanh. Đi nhanh ở đây không phải chạy, cũng không phải đi hùng hục. Một cách tự kiểm đơn giản mà nhiều tài liệu hướng dẫn vận động dùng là “thử nói chuyện”: khi đi ở mức vừa, bạn vẫn nói được thành câu nhưng không hát được; nếu chỉ thốt được vài chữ rồi phải lấy hơi thì đó đã là mức gắng sức cao, người mới nên lùi lại một chút.

Để đi nhanh mà không mỏi lưng, giữ đầu thẳng, mắt nhìn phía trước vài mét thay vì cắm xuống chân, vai thả lỏng, tay đánh tự nhiên theo nhịp bước. Bước ngắn và nhanh hơn thường đỡ mỏi hơn bước dài. Chạm đất bằng gót rồi lăn bàn chân về phía mũi.

Tuần bốn, thêm một đoạn dốc nhẹ, một cây cầu, hoặc vài tầng cầu thang vào vòng đi. Dốc làm tim phổi làm việc nhiều hơn mà không cần tăng thời gian. Ở các thành phố bằng phẳng, cầu vượt dành cho người đi bộ hoặc cầu thang khu chung cư là lựa chọn dễ tìm.

Tuần năm là tuần nhiều người bắt đầu chán vì vòng đi đã quá quen. Bạn có thể đổi chiều đi, đổi một nhánh đường, hoặc giữ nguyên đường nhưng nghe một chương trình mình thích trong lúc đi, miễn là vẫn nghe được tiếng xe xung quanh. Đổi cảnh mà giữ giờ là cách giữ hứng thú mà không làm vỡ thói quen.

Tuần 6 đến tuần 8: giữ nhịp khi ngày không thuận

Tuần 6 — đi trong ngày bận. Đến đây bạn đã đi nhanh được ba mươi phút. Thử thách thật của tuần sáu là giữ được buổi đi vào đúng những ngày lịch bị xáo trộn. Viết sẵn phương án ngắn: nếu không có ba mươi phút liền, chia thành ba lần mười phút — sáng, trưa, tối. Các khuyến nghị vận động hiện nay coi những quãng ngắn cộng dồn cũng có giá trị.

Tuần 7 — thêm vài quãng thật nhanh. Trong buổi đi, chọn hai ba đoạn mỗi đoạn khoảng một phút để đi nhanh hết mức mà vẫn an toàn, rồi trở lại nhịp thường. Quãng ngắn như vậy giúp bạn quen với cảm giác thở mạnh mà không phải kéo dài.

Tuần 8 — một buổi dài cuối tuần. Bốn buổi trong tuần giữ ba mươi lăm phút, còn một buổi cuối tuần đi dài hơn, có thể là đi bộ quanh hồ, ra chợ phiên, hay leo một đoạn đường đồi gần nhà cùng người thân. Buổi dài là phần thưởng và là bài kiểm tra xem sức bền đã đi được tới đâu.

Sau tuần 8 — chọn nhịp riêng. Có người dừng ở ba mươi phút mỗi ngày và giữ như vậy nhiều năm. Có người chuyển sang chạy chậm, đạp xe, bơi. Cả hai đều ổn. Điều quan trọng là bạn tự chọn, dựa trên nhật ký tám tuần, chứ không theo lời ai.

Mẫu nhật ký đi bộ và năm câu tự hỏi cuối tuần

Nhật ký chỉ có ích khi bạn ghi đều, nên mẫu cố ý ngắn: mỗi buổi một dòng, ghi ngay khi về. Bảng dưới là ví dụ giả định ba ngày của tuần ba.

NgàyPhút điMức gắng sức 1–5Chỗ nào khóGhi chú
Thứ Hai203Đoạn dốc đầu ngõĐi sau bữa tối, trời mát
Thứ Ba0—Về muộnMai đi buổi sáng bù
Thứ Tư202KhôngĐi buổi sáng, thấy tỉnh hơn khi làm việc

Tối chủ nhật, đọc lại bảy dòng và trả lời năm câu. Một: tuần này mình đi được mấy ngày, ngày nào bị lỡ và vì sao. Hai: giờ đi nào hợp với mình nhất. Ba: có chỗ đau nào kéo dài sang hôm sau không. Bốn: điều gì khiến mình muốn đi tiếp, điều gì khiến mình ngại. Năm: tuần tới đổi một việc cụ thể gì.

Đừng dùng nhật ký để tự chê. Nếu ba tối liền bạn lỡ buổi đi vì về muộn, đó không phải chuyện ý chí mà là giờ đi chưa hợp. Câu trả lời là dời sang buổi sáng, không phải tự trách.

Ngày lỡ đi và tuần tệ: làm gì ngay hôm sau

Lỡ một ngày là chuyện thường. Không có kế hoạch tám tuần nào chạy trơn tru đủ năm mươi sáu ngày. Luật đơn giản: lỡ một hôm thì hôm sau đi đúng giờ, không đi bù gấp đôi. Đi bù gấp đôi dễ gây mỏi và biến buổi đi thành món nợ.

Lỡ ba bốn ngày liền. Lùi về mức của tuần trước, đi một tuần ở mức đó rồi mới tăng tiếp. Hãy ghi vào nhật ký lý do lỡ: ốm, công tác, chuyện nhà. Lý do lặp lại là thứ cần một kế hoạch riêng.

Thấy chán, thấy vô ích. Mở nhật ký ra đọc tuần một. Phần lớn người đều thấy mình đã đi xa hơn, nhanh hơn, thở đỡ hơn so với ngày đầu. Nếu vẫn chán, đổi vòng đi hoặc rủ một người đi cùng thay vì bỏ hẳn.

Đau nhẹ ở bắp chân, lòng bàn chân. Những tuần đầu có thể mỏi cơ nhẹ, thường tự đỡ sau một hai ngày. Hôm đó đi chậm và ngắn hơn. Đau tăng dần, đau ở một điểm cố định trên xương, sưng, hoặc làm bạn đi khập khiễng thì dừng tập và đi khám.

Khi nào cần hỏi bác sĩ trước và khi nào phải dừng ngay

Đi bộ là hình thức vận động nhẹ nhàng, phần lớn người khoẻ mạnh có thể tự bắt đầu. Tuy vậy, một số trường hợp nên có ý kiến bác sĩ trước, và có những dấu hiệu không được cố.

  • Nên hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu nếu bạn có bệnh tim, tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh phổi, đau khớp kéo dài, từng bị đột quỵ, đang mang thai, đang điều trị một bệnh mạn tính, hoặc đã nhiều năm gần như không vận động.
  • Dừng ngay và tìm trợ giúp y tế nếu thấy đau, tức hay nặng ngực, đau lan lên vai, cánh tay, hàm; khó thở bất thường không đỡ khi nghỉ; chóng mặt, choáng váng, sắp ngất; tim đập loạn nhịp rõ rệt. Những trường hợp này cần gọi cấp cứu, không chờ xem có đỡ không.
  • Đi khám khi có điều kiện nếu đau khớp hoặc đau chân kéo dài quá vài ngày, sưng, hoặc đau ngày càng tăng dù đã nghỉ.
  • Người đang dùng thuốc điều trị huyết áp, tiểu đường nên hỏi bác sĩ về giờ đi và cách tự theo dõi, vì vận động có thể ảnh hưởng tới chỉ số.
  • Trời nắng nóng, tránh đi vào giữa trưa, mang theo nước; người cao tuổi chịu nóng kém hơn người trẻ.

Kế hoạch này là hướng dẫn chung cho người mới bắt đầu, không thay cho lời khuyên của bác sĩ đang theo dõi sức khoẻ của bạn.

Câu hỏi thường gặp

Đi bộ buổi sáng hay buổi tối thì tốt hơn?

Giờ tốt nhất là giờ bạn giữ được đều. Buổi sáng ít bị việc khác chen vào, buổi tối có thể giúp thư giãn sau giờ làm. Người có bệnh tim mạch hoặc huyết áp nên tránh đi quá sớm khi trời lạnh và hỏi bác sĩ về giờ phù hợp.

Có cần đếm đủ mười nghìn bước mỗi ngày không?

Không bắt buộc. Con số mười nghìn bước phổ biến nhưng không phải ngưỡng y khoa. Với người mới, tăng dần thời gian đi nhanh mỗi tuần quan trọng hơn chạy theo một con số cố định, và mỗi người có thể đặt mức riêng phù hợp với sức mình.

Đi bộ sau bữa ăn có được không?

Nhiều người đi bộ nhẹ sau bữa tối mà thấy dễ chịu. Nên nghỉ một lát sau khi ăn và đi ở nhịp thong thả thay vì đi nhanh ngay. Nếu thấy đầy bụng hay khó chịu, dời buổi đi ra xa bữa ăn hơn.

Đi bộ có giúp giảm cân không?

Đi bộ làm cơ thể tiêu hao thêm năng lượng và giúp giữ thói quen vận động, nhưng cân nặng phụ thuộc nhiều vào ăn uống. Nếu mục tiêu là giảm cân, nên kết hợp đi bộ với điều chỉnh bữa ăn từng bước thay vì chỉ trông vào việc đi.

Đi bộ trên máy chạy bộ có được tính không?

Được. Máy chạy bộ hữu ích vào ngày mưa hoặc khi khu nhà không có chỗ đi an toàn. Bạn vẫn áp dụng cách thử nói chuyện để giữ mức vừa, và nhớ rằng đi ngoài trời có thêm dốc, gió, mặt đường thay đổi nên cảm giác có thể khác.

Đã đi được tám tuần, có nên chuyển sang chạy không?

Tuỳ bạn. Nếu khớp không đau và bạn muốn thử, có thể bắt đầu bằng những quãng chạy rất ngắn xen đi bộ. Nếu bạn thích đi bộ, cứ giữ nhịp ba mươi đến bốn mươi phút đi nhanh hằng ngày; đó đã là một thói quen vận động có giá trị.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138