NhatDinh.comNhất Định
Ngủ đúng giờ, dậy sớm

Bỏ thói quen bấm báo thức ngủ thêm: kế hoạch 2 tuần để dậy ngay khi chuông kêu

Tắt chuông rồi ngủ tiếp ba bốn lần mỗi sáng? Kế hoạch 2 tuần: một báo thức đặt đúng giờ thật, để xa giường, diễn tập thức dậy, lý do cho buổi sáng và nhật ký.

Close view of a bare foot stepping onto a woven floor mat beside a bed at dawn in a Lam Dong wooden house, misty pine hills through the window, warm and cool tones

Muốn bỏ thói quen bấm báo thức ngủ thêm, bạn cần ba thay đổi cùng lúc: chỉ đặt một báo thức đúng giờ phải dậy thật, để nó ở chỗ phải đứng lên mới tắt được, và có sẵn một việc cụ thể cho năm phút đầu tiên sau khi đứng dậy. Nếu dù làm vậy bạn vẫn không dậy nổi, nhiều khả năng bạn đang ngủ thiếu, và việc cần sửa nằm ở buổi tối chứ không ở chiếc điện thoại.

Kế hoạch hai tuần dưới đây gồm: tuần 1 dọn lại cách đặt báo thức, diễn tập thức dậy và ghi nhật ký; tuần 2 cho buổi sáng một lý do và xử lý những sáng khó nhất như trời rét, hôm sau tiệc. Có mẫu nhật ký và câu tự hỏi cuối tuần. Bài không đòi bạn dậy sớm hơn, chỉ giúp bạn dậy đúng giờ mình đã định thay vì dậy theo nhiều đợt.

Vì sao ngủ thêm năm phút lại khiến buổi sáng mệt hơn

Mười phút giữa hai lần chuông nghe như một món quà nhỏ, nhưng thật ra đó là mười phút ngủ chập chờn. Bạn vừa chìm xuống thì chuông lại kêu, cơ thể lại bị kéo lên. Lặp lại ba bốn lần, bạn đã cắt nửa tiếng cuối của giấc ngủ thành những mẩu vụn, thay vì có nửa tiếng ngủ liền mạch nếu đặt báo thức muộn hơn ngay từ đầu. Nhiều người kể rằng sau một loạt bấm báo thức, họ thấy uể oải và lờ đờ hơn hẳn những hôm dậy ngay lần đầu.

Thói quen này còn tự củng cố. Khi não biết sẽ có lần chuông thứ hai, thứ ba, lần chuông đầu tiên mất dần trọng lượng. Báo thức đầu trở thành một kiểu báo trước, không phải giờ dậy thật. Có người đặt sáu bảy báo thức cách nhau năm phút và vẫn đi làm muộn.

Cuối cùng, bấm báo thức cũng thường là triệu chứng: bạn ngủ muộn, ngủ thiếu, nên buổi sáng cơ thể chưa sẵn sàng. Vì vậy kế hoạch này vừa sửa thói quen buổi sáng, vừa nhìn lại giờ ngủ, để không biến việc dậy thành cuộc chiến mỗi ngày.

Năm lý do thật đằng sau nút ngủ thêm

Ngủ thiếu. Lý do phổ biến nhất. Nếu tối nào cũng ngủ sau nửa đêm và chuông kêu lúc sáu giờ, cơ thể đang đòi lại phần còn thiếu. Kiểm tra bằng cách xem những ngày không đặt báo thức bạn tự thức lúc mấy giờ; nếu muộn hơn giờ báo thức cả tiếng, bạn đang nợ giấc ngủ.

Ngại ngày sắp tới. Có những buổi sáng nút ngủ thêm không phải để ngủ mà để hoãn một cuộc họp khó, một ngày làm việc nặng. Ghi vào nhật ký những sáng như vậy; nếu chúng dồn vào một ngày cố định trong tuần, chuyện cần nhìn là ngày đó chứ không phải báo thức.

Phòng lạnh, tối, ra khỏi chăn là một cú sốc. Nhất là ở miền Bắc mùa đông. Chuẩn bị áo ấm, dép, đèn sáng ngay chỗ tắt chuông giúp quãng chuyển từ chăn ra phòng bớt khắc nghiệt.

Điện thoại ngay trong tay. Tắt chuông xong, tiện tay mở tin nhắn, mạng xã hội, rồi hai mươi phút trôi qua trên giường. Đó không còn là ngủ thêm mà là lướt thêm, và nó giữ bạn nằm lại không kém gì giấc ngủ.

Không có gì đáng để dậy. Buổi sáng chỉ toàn việc bắt buộc thì chiếc chăn luôn thắng. Tuần 2 của kế hoạch sẽ xử lý chuyện này. Nhận ra lý do nào đúng với mình giúp bạn biết nên dồn sức vào phần nào của kế hoạch.

Tuần 1, ngày 1 đến ngày 3: dọn lại cách đặt báo thức

Ba ngày đầu bạn chỉ thay đổi cách đặt báo thức, chưa cần dậy sớm hơn:

  1. Xoá hết các báo thức phụ, chỉ giữ một báo thức vào giờ phải dậy thật. Nếu trước giờ bạn đặt 6 giờ, 6 giờ 10, 6 giờ 20 rồi dậy lúc 6 giờ 30, thì đặt luôn 6 giờ 30. Bạn được ngủ liền thêm nửa tiếng thay vì ngủ vụn.
  2. Tắt chức năng báo lại trong cài đặt báo thức nếu điện thoại cho phép, để không có nút ngủ thêm trước mặt.
  3. Đặt điện thoại hoặc đồng hồ xa giường, ở chỗ phải đứng dậy đi vài bước mới tắt được, ví dụ trên bàn gần cửa phòng.
  4. Chọn tiếng chuông đủ rõ nhưng không làm giật mình hoảng hốt, âm lượng tăng dần nếu có.
  5. Tính ngược giờ ngủ từ giờ báo thức thật, đảm bảo đủ khoảng bảy tiếng rưỡi trên giường. Nếu chưa đủ, sửa buổi tối trước khi đòi hỏi buổi sáng.

Nhiều người lo rằng chỉ đặt một báo thức thì sẽ ngủ quên. Nếu thật sự có việc quan trọng sáng mai, có thể thêm một báo thức dự phòng sau mười lăm phút, đặt ở chỗ khác, nhưng chỉ cho những ngày đó, và coi việc nó phải kêu là một lần trượt cần ghi vào nhật ký.

Tuần 1, ngày 4 đến ngày 7: diễn tập thức dậy và năm phút đầu tiên

Diễn tập vào ban ngày. Nghe có vẻ buồn cười, nhưng hiệu quả. Một buổi chiều rảnh, kéo rèm cho phòng tối, nằm lên giường như buổi sáng, hẹn báo thức hai phút. Khi chuông kêu, ngồi dậy ngay, đứng lên, đi tới tắt chuông, bật đèn. Lặp lại vài lần. Bạn đang tập cho cơ thể một chuỗi phản xạ mới, thay cho phản xạ cũ là thò tay bấm nút.

Năm phút đầu đã được lên lịch sẵn. Khi đã đứng tại chỗ tắt chuông, làm ngay một chuỗi ngắn: bật đèn hoặc kéo rèm, uống cốc nước để sẵn từ tối, vào nhà vệ sinh rửa mặt bằng nước mát. Đến lúc đó, khả năng quay lại giường giảm đi rất nhiều.

Không thương lượng với chính mình. Lúc chuông kêu là lúc não còn ngái ngủ và rất giỏi tìm lý do: hôm nay trời mưa, hôm nay mệt, năm phút thôi. Đừng bắt đầu cuộc tranh luận đó. Quyết định đã được đưa ra từ tối qua; buổi sáng chỉ việc làm theo.

Ghi nhật ký ngay sau năm phút đầu. Một dòng: giờ chuông, có đứng dậy ngay không, nếu không thì quay lại giường bao lâu, đêm qua ngủ lúc mấy giờ. Nhật ký này giúp bạn thấy mối liên hệ giữa giờ ngủ và những sáng khó.

Tuần 2: cho buổi sáng một lý do và xử lý những sáng khó nhất

Khi cách đặt báo thức đã ổn, tuần 2 làm cho việc rời giường đáng hơn. Một buổi sáng chỉ có vội vàng, tắm vội, ăn vội, chạy xe vội thì rất khó cạnh tranh với chiếc chăn ấm. Thử gắn ngay sau chuỗi năm phút một thứ bạn thích: cốc cà phê pha phin ngồi uống ở ban công, mười phút nghe một chương sách nói, ăn sáng cùng con không phải giục. Thứ đó không cần lớn, chỉ cần là thứ bạn mong chờ.

Tuần này cũng là lúc chuẩn bị cho những sáng biết trước sẽ khó. Mùa rét, để áo ấm và dép ngay chỗ đặt báo thức, bật đèn sáng ngay khi đứng dậy. Sau một buổi tiệc về muộn, tối đó đặt báo thức muộn hơn thường một chút nếu lịch cho phép, nhưng khi chuông kêu thì vẫn dậy ngay, chiều nếu cần thì chợp mắt ngắn. Những ngày ốm thì cứ nghỉ, đó không phải lần trượt.

Cuối tuần 2, đọc lại nhật ký mười bốn ngày. Nếu số sáng đứng dậy ngay đã nhiều hơn hẳn so với trước, giữ nguyên cách làm. Nếu những sáng khó vẫn rơi đều vào sau những đêm ngủ muộn, việc tiếp theo là kế hoạch ngủ sớm hơn, đã có trong chuyên mục này.

Mẫu nhật ký buổi sáng hai tuần

Mỗi sáng một dòng, ghi ngay sau năm phút đầu. Bảng dưới là vài ngày ví dụ giả định.

NgàyNgủ lúcChuông kêuĐứng dậy ngay?Quay lại giường bao lâuGhi chú
Ngày 10 giờ 156 giờ 30Không25 phútVẫn quen tay tìm điện thoại
Ngày 323 giờ 456 giờ 30Có0Điện thoại để trên bàn gần cửa
Ngày 523 giờ 306 giờ 30Có0Đã diễn tập chiều qua
Ngày 81 giờ6 giờ 30Không15 phútĐám cưới về muộn
Ngày 1123 giờ 306 giờ 30Có0Cà phê ban công
Ngày 1423 giờ 406 giờ 30Có0Trời rét, áo ấm để sẵn

Câu tự hỏi cuối mỗi tuần: mình đứng dậy ngay mấy sáng; những sáng quay lại giường có điểm chung gì về giờ ngủ đêm trước; bước nào trong năm phút đầu hay bị bỏ qua; tuần tới có sáng nào biết trước sẽ khó và mình chuẩn bị gì từ tối hôm trước.

Khi nào dậy không nổi là chuyện cần đi khám

Nếu bạn đã ngủ đủ bảy tám tiếng, đặt báo thức đúng cách, mà sáng nào cũng như bị kéo ra khỏi vũng lầy, ban ngày vẫn buồn ngủ rũ, nên đi khám. Mệt mỏi buổi sáng kéo dài có thể liên quan tới chất lượng giấc ngủ kém mà bạn không nhận ra, ví dụ ngáy to có lúc ngưng thở, hay tới các vấn đề sức khoẻ khác mà chỉ bác sĩ mới đánh giá được.

Cũng nên tìm người giúp nếu buổi sáng không muốn dậy đi kèm cảm giác nặng nề về ngày sắp tới, mất hứng thú với mọi thứ, buồn bã nhiều tuần liền. Đôi khi việc nằm lì trên giường không phải do thiếu kỷ luật mà là tín hiệu tâm trạng đang cần được quan tâm, và một bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý có thể giúp.

Kế hoạch này không dùng chất kích thích hay sản phẩm giúp tỉnh táo. Nếu bạn thấy mình phải uống rất nhiều cà phê mới qua được buổi sáng, đó là dấu hiệu nên xem lại giấc ngủ chứ không phải thêm một cốc nữa.

Câu hỏi thường gặp

Đặt nhiều báo thức có giúp dậy chắc chắn hơn không?

Thường là ngược lại. Nhiều báo thức dạy não rằng lần chuông đầu không quan trọng, và giấc ngủ cuối bị cắt vụn nên dậy mệt hơn. Một báo thức đặt đúng giờ phải dậy, để xa giường, thường hiệu quả hơn. Ngày thật quan trọng có thể thêm một báo thức dự phòng.

Diễn tập thức dậy ban ngày có thật sự có ích không?

Nhiều người thấy có ích vì nó tập một chuỗi phản xạ mới: chuông kêu thì ngồi dậy, đứng lên, tắt chuông, bật đèn. Khi làm lúc tỉnh táo vài lần, buổi sáng ngái ngủ cơ thể dễ làm theo chuỗi đó hơn thay vì thò tay bấm nút.

Nằm nướng cuối tuần có làm hỏng kế hoạch không?

Thêm khoảng nửa tiếng vào cuối tuần thường không sao. Nằm nướng hai ba tiếng sẽ đẩy giờ ngủ tối Chủ nhật muộn đi và sáng thứ Hai lại khó dậy. Nếu muốn ngủ thêm, đặt báo thức cuối tuần muộn hơn một chút và vẫn dậy ngay khi chuông kêu.

Dùng đồng hồ báo thức riêng thay điện thoại có tốt hơn không?

Một đồng hồ báo thức đơn giản giúp bạn để điện thoại ngoài phòng ngủ, tránh lướt mạng trước khi ngủ và ngay khi vừa dậy. Nhưng điều quan trọng hơn là đặt nó ở chỗ phải đứng lên mới tắt được, dù là điện thoại hay đồng hồ.

Ngủ đủ giờ mà vẫn không dậy nổi thì do đâu?

Có thể chất lượng giấc ngủ chưa tốt dù đủ giờ, do tiếng ồn, phòng nóng, rượu bia buổi tối, hoặc các vấn đề như ngáy có lúc ngưng thở. Cũng có thể liên quan tới sức khoẻ hay tâm trạng. Nếu tình trạng kéo dài nhiều tuần, nên đi khám để bác sĩ đánh giá.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138