NhatDinh.comNhất Định
Kế hoạch bớt và bỏ rượu bia

Làm kinh doanh mà bớt rượu bia: kế hoạch sáu tuần đổi cách giữ quan hệ khách hàng

Kế hoạch sáu tuần cho người bán hàng, chủ doanh nghiệp muốn bớt rượu bia: phân nhóm khách, đổi kiểu gặp, chia vai khi tiếp khách và đo xem quan hệ có sụt.

Two Vietnamese businessmen shaking hands over coffee cups at an open-air cafe in Bac Ninh in the morning, seen from the side, faces blurred, laptops closed on the table

Nhiều người làm kinh doanh muốn bớt rượu bia nhưng sợ một điều: không nhậu thì mất khách. Nỗi sợ đó có cơ sở, vì ở nhiều ngành, bàn nhậu vẫn là nơi chốt đơn và giữ mối. Nhưng quan hệ làm ăn bền chưa bao giờ đứng trên số chén. Nó đứng trên chuyện bạn có giữ lời không, có giải quyết được việc cho khách không, và khách có thấy dễ chịu khi làm việc với bạn không.

Bài này không dạy câu từ chối tại bàn tiệc. Nó đưa ra kế hoạch sáu tuần để dần đổi cách bạn giữ quan hệ: rà lại danh sách khách, chuyển những cuộc gặp không cần rượu sang hình thức khác, chia vai với đồng nghiệp, và đo xem việc kinh doanh có bị ảnh hưởng hay không bằng nhật ký cuộc gặp. Người đã uống nhiều mỗi ngày nhiều năm vì công việc cần gặp bác sĩ trước khi giảm mạnh.

Quan hệ khách hàng thật ra được giữ bằng gì

Thử nhớ lại năm khách hàng trung thành nhất của bạn và hỏi: vì sao họ ở lại? Câu trả lời thường là: giao hàng đúng hẹn, xử lý nhanh khi có sự cố, giá rõ ràng, có người nhấc máy khi họ cần, nhớ được chuyện con họ thi đại học. Bữa nhậu có thể đã góp phần mở đầu mối quan hệ, nhưng ít khi là lý do giữ nó qua nhiều năm.

Ngược lại, bàn nhậu có những cái giá mà người kinh doanh ít khi tính: sáng hôm sau làm việc kém, quên điều đã hứa trong lúc say, những lời khuyến mãi hứa vội khi đang vui, nguy cơ va chạm trên đường về, và sức khoẻ hao dần qua năm tháng. Có người tính ra số tối mỗi tháng dành cho tiếp khách nhiều hơn số tối ăn cơm với con.

Điều này không có nghĩa là bỏ hết mọi bữa tiếp khách. Có những khách, những dịp mà ngồi cùng bàn là cần thiết. Mục tiêu của sáu tuần là tách bạch: cuộc gặp nào thật sự cần có rượu, cuộc gặp nào chỉ có rượu vì thói quen, và chuyển nhóm thứ hai sang những cách gặp tốn ít sức khoẻ hơn mà quan hệ không lạnh đi.

Tuần 1–2: rà danh sách khách và phân nhóm

Hai tuần đầu bạn vẫn tiếp khách như cũ, nhưng ghi lại mọi cuộc gặp: gặp ai, ở đâu, uống bao nhiêu, kết quả công việc là gì. Cuối tuần thứ hai, chia khách vào bốn nhóm theo mẫu dưới đây (ví dụ giả định của một người bán vật liệu xây dựng):

Nhóm kháchKiểu gặp hiện nayKiểu gặp có thể thayGhi chú
Khách lâu năm, tin nhau rồiNhậu mỗi tháng một lầnBữa trưa, cà phê sáng, ghé thăm công trìnhThường dễ đổi nhất vì quan hệ đã vững
Khách mới, đang tìm hiểuMời nhậu để làm quenMời tham quan kho, xưởng, gặp ở văn phòngẤn tượng đầu nên là sự chuyên nghiệp
Khách lớn, coi trọng tiệc tùngTiếp khách nhà hàng, có tăng haiGiữ bữa chính, bỏ tăng hai, chia vai trong đoànKhông đổi đột ngột, giảm dần
Đối tác nội bộ, nhà cung cấpNhậu sau giờ làmĂn trưa, đá bóng, gặp cuối tuần cùng gia đìnhKhông cần rượu để giữ quan hệ

Bảng này thường cho thấy chỉ một phần nhỏ khách thật sự gắn với văn hoá tiệc tùng. Phần lớn chỉ đang được mời nhậu vì đó là cách bạn quen làm. Đó là phần có thể đổi trước.

Tuần 3: nói với sếp, đồng nghiệp và chia vai khi tiếp khách

Nếu bạn làm trong một đội kinh doanh, kế hoạch sẽ dễ hơn rất nhiều khi người quản lý biết. Chọn lúc riêng, nói ngắn và theo hướng công việc: bạn muốn giữ sức khoẻ để làm việc lâu dài, bạn vẫn phụ trách khách như cũ nhưng sẽ chuyển một số cuộc gặp sang buổi trưa, và trong những buổi tiếp khách lớn, bạn đề nghị được giữ vai lo việc thay vì vai uống chính. Phần lớn người quản lý quan tâm đến kết quả, không quan tâm bạn uống bao nhiêu.

Trong một đoàn tiếp khách, thường có nhiều vai: người chủ trì nói chuyện công việc, người lo đặt bàn và gọi món, người nhớ sở thích của khách, người sắp xếp xe đưa khách về, người thanh toán. Không phải ai trong đoàn cũng phải là người uống. Nhận những vai không cần uống nhiều, làm thật chu đáo, và khách sẽ nhớ bạn là người lo việc tử tế.

Với đồng nghiệp hay rủ đi nhậu sau giờ làm, chỉ cần nói thật rằng bạn đang bớt và rủ lại theo cách khác: ăn trưa cùng, đi đá bóng tối thứ Tư. Những người bạn thân trong công việc sẽ đi theo bạn nhiều hơn bạn nghĩ. Ghi vào nhật ký tuần ba: đã nói với ai, họ phản ứng thế nào, có ai đề nghị đổi cùng không. Thường bạn sẽ phát hiện mình không phải người duy nhất trong phòng đang muốn bớt.

Tuần 4: chủ động mời khách theo cách mới

Bữa trưa thay bữa tối. Bữa trưa có giới hạn thời gian tự nhiên vì ai cũng phải quay lại làm việc, nên rượu bia ít khi xuất hiện, và nếu có thì cũng nhẹ. Chọn quán ngon, yên tĩnh, đặt bàn trước. Khách thường đánh giá cao một bữa trưa được chuẩn bị kỹ không kém một bữa nhậu.

Cà phê buổi sáng cho khách lâu năm. Một buổi cà phê sáng đều đặn hằng tháng giữ quan hệ ấm lên rất tốt. Đó là lúc cả hai còn tỉnh táo để nói chuyện kế hoạch, góp ý sản phẩm, và chuyện gia đình.

Mời tham quan nơi làm việc. Mời khách đến xem kho hàng, xưởng sản xuất, công trình đang làm. Việc này cho khách thấy năng lực thật của bạn, thứ mà bữa nhậu không thể hiện được.

Hoạt động chung ngoài giờ. Một trận cầu lông, một buổi câu cá cuối tuần, một trận bóng giao hữu giữa hai công ty. Nhiều quan hệ làm ăn thân thiết nhất bắt đầu từ sân bóng chứ không phải bàn tiệc.

Nhớ dịp riêng của khách. Sinh nhật, ngày con khách vào lớp Một, ngày khai trương chi nhánh. Một lời hỏi thăm đúng dịp, một món quà nhỏ hợp ý, nhiều khi giữ khách tốt hơn ba bữa nhậu.

Tuần 5: buổi tiếp khách không tránh được thì làm chủ tiệc chu đáo

Sẽ vẫn có những buổi tiệc với khách lớn mà bạn phải có mặt. Tuần năm, chuẩn bị cho đúng loại buổi đó theo các bước:

  1. Trước buổi gặp, quyết định số ly của mình và nói với một đồng nghiệp đi cùng để họ hỗ trợ khi cần.
  2. Đến sớm, đặt bàn, gọi món hợp khẩu vị khách, dặn nhân viên phục vụ rót nước lọc hoặc trà cho bạn khi bạn ra hiệu.
  3. Mở đầu bằng chuyện công việc khi mọi người còn tỉnh táo; những điều quan trọng nên chốt trước ly thứ ba.
  4. Uống những ly chúc quan trọng cùng khách, phần còn lại giữ ly của mình còn một ít để khó bị rót đầy.
  5. Lo xe đưa khách về và xe cho chính mình từ trước khi tiệc bắt đầu; không để ai trong đoàn tự lái xe sau khi uống.
  6. Dừng ở bữa chính. Nếu khách muốn sang tăng hai, nhờ đồng nghiệp phù hợp đi cùng hoặc khéo léo hẹn dịp khác.
  7. Sáng hôm sau, gửi tin nhắn cảm ơn và tóm tắt những gì đã thống nhất. Việc này tạo ấn tượng chuyên nghiệp rất rõ.

Khách lớn thường không đếm bạn uống bao nhiêu ly. Họ nhớ bữa tiệc có chu đáo không, việc hôm đó bàn có được làm đúng không, và sáng hôm sau ai là người nhớ rõ chuyện hôm qua.

Tuần 6: đọc nhật ký cuộc gặp và đánh giá

Sau sáu tuần, đặt nhật ký cuộc gặp cạnh số liệu kinh doanh của bạn và trả lời thật lòng:

  • Số cuộc gặp khách trong sáu tuần có giảm không, hay chỉ đổi hình thức?
  • Doanh số, số đơn, số khách mới có thay đổi rõ so với cùng kỳ không? Nếu có, nguyên nhân là do kiểu gặp hay do thị trường?
  • Khách nào phản hồi tốt với kiểu gặp mới, khách nào vẫn cần bữa tiệc truyền thống?
  • Mình đã bớt được bao nhiêu tối tiếp khách mỗi tháng, và bao nhiêu đơn vị rượu bia mỗi tuần so với hai tuần đầu?
  • Sức làm việc buổi sáng, giấc ngủ, thời gian cho gia đình thay đổi thế nào?
  • Tháng tới, mình chuyển thêm nhóm khách nào sang kiểu gặp mới?

Ở phần lớn trường hợp, người làm kinh doanh thấy quan hệ không sụt như họ sợ, còn công việc buổi sáng thì tốt lên rõ. Nếu số liệu cho thấy một nhóm khách thật sự giảm, đừng vội quay về như cũ: thử điều chỉnh cách gặp với riêng nhóm đó trước.

Khi nào cần gặp bác sĩ, và khi nào nên nghĩ lại về công việc

Nhiều năm tiếp khách liên tục có thể để lại những thói quen uống sâu hơn bạn nghĩ. Nếu bạn uống gần như mỗi tối, đã thấy run tay, vã mồ hôi, bồn chồn hay khó ngủ những hôm không uống, hoặc đã có kết quả khám sức khoẻ bất thường liên quan đến gan, huyết áp, mỡ máu, hãy gặp bác sĩ trước khi giảm mạnh. Người uống nhiều lâu năm không nên tự dừng đột ngột, vì có nguy cơ hội chứng cai. Bác sĩ sẽ giúp bạn giảm theo cách an toàn.

Có những công việc mà rượu bia gắn quá chặt đến mức không đổi được, dù bạn đã thử nhiều cách. Nếu sức khoẻ của bạn đang xấu đi rõ, nếu bác sĩ đã khuyên dừng mà công việc buộc phải uống, đó là lúc nên nghiêm túc cân nhắc chuyển vị trí, chuyển nhóm khách, hoặc tìm một hướng nghề khác. Không có hợp đồng nào đáng giá bằng sức khoẻ của chính bạn.

Nếu áp lực công việc khiến bạn căng thẳng kéo dài, mất ngủ, chán nản, và rượu bia đang là cách duy nhất để xả, hãy cân nhắc nói chuyện với chuyên gia tâm lý. Điều này không làm bạn yếu đi trong mắt ai; nó giúp bạn có thêm cách đứng vững trong một nghề vốn nhiều áp lực.

Câu hỏi thường gặp

Không nhậu có thật sự mất khách không?

Có thể mất một số ít khách coi trọng tiệc tùng, nhưng phần lớn quan hệ được giữ bằng chất lượng sản phẩm, sự đúng hẹn và cách bạn giải quyết vấn đề. Nhật ký cuộc gặp trong sáu tuần sẽ cho bạn câu trả lời thật với chính khách hàng của mình, thay vì đoán.

Khách ép uống thì làm sao giữ được mức đã định?

Uống những ly chúc quan trọng, giữ ly luôn còn một ít, xen nước lọc, và nhờ đồng nghiệp đi cùng hỗ trợ. Nếu bạn nhận vai lo việc trong buổi tiệc như gọi món, lo xe, thanh toán, khách thường ít ép hơn. Nói thật rằng bạn đang giữ sức khoẻ cũng được phần lớn mọi người tôn trọng.

Là chủ doanh nghiệp nhỏ, tự đi tiếp khách một mình thì chia vai thế nào?

Có thể rủ một nhân viên tin cậy đi cùng những buổi quan trọng, hoặc chuyển phần lớn cuộc gặp sang buổi trưa và tham quan nơi làm việc. Với những buổi phải đi một mình, đặt trước giờ về và xe về, chốt việc chính ngay từ đầu buổi.

Nên nói với khách lý do mình bớt uống không?

Không cần kể chi tiết. Một câu ngắn như dạo này đang giữ sức khoẻ, hoặc bác sĩ dặn bớt, là đủ. Khách quen thường còn hỏi thăm và ủng hộ. Điều quan trọng là bạn vẫn quan tâm, chu đáo với khách như trước.

Công ty có văn hoá nhậu rất nặng thì có nên đổi việc không?

Đó là quyết định lớn, nên cân nhắc khi bạn đã thử đổi cách làm mà không được và sức khoẻ đang bị ảnh hưởng rõ. Trước khi quyết định, nên nói chuyện với người quản lý về việc chuyển vị trí hoặc nhóm khách. Nếu bác sĩ đã khuyên dừng rượu, hãy đặt lời khuyên đó lên trước.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138