NhatDinh.comNhất Định
Ngủ đúng giờ, dậy sớm

Vợ chồng lệch giờ ngủ: kế hoạch 4 tuần để người ngủ sớm, người ngủ muộn đều ngủ đủ

Một người buồn ngủ từ mười giờ, người kia tỉnh tới nửa đêm: kế hoạch 4 tuần cho hai vợ chồng, từ nhật ký riêng, luật ánh sáng tiếng ồn tới giờ chung trước khi ngủ.

Vietnamese couple in their forties in a dim bedroom in Hai Phong, wife asleep under a blanket, husband reading by a small clip lamp turned away, viewed from the doorway

Vợ chồng lệch giờ ngủ là chuyện rất thường gặp và không cần ai phải "sửa" theo ai; điều cần là một vài thoả thuận rõ ràng để người ngủ sớm không bị đánh thức, người ngủ muộn không phải nằm im trong bóng tối hai tiếng, và hai người vẫn có thời gian cho nhau. Mỗi người có một nhịp ngày đêm riêng, một phần do bẩm sinh, một phần do thói quen, và việc hai nhịp khác nhau không nói lên điều gì về tình cảm.

Kế hoạch bốn tuần dưới đây làm theo thứ tự: tuần 1 mỗi người ghi nhật ký riêng, tuần 2 đặt luật ánh sáng, tiếng ồn và chỗ ngồi cho người thức sau, tuần 3 thử dời mỗi người một chút về phía nhau nếu cả hai muốn, tuần 4 ngồi lại đánh giá. Có cả mẫu nhật ký đôi và các câu hỏi cho buổi nói chuyện cuối tuần. Nếu một trong hai người ngáy to hay có lúc ngưng thở khi ngủ, đọc phần cuối trước tiên.

Lệch giờ ngủ gây khó chịu ở đâu

Phần lớn xích mích không đến từ chuyện giờ ngủ khác nhau, mà từ những thứ đi kèm. Người ngủ muộn vào phòng lúc nửa đêm, bật đèn tìm sạc điện thoại, ngả lưng làm rung giường, và người kia vừa chìm vào giấc ngủ sâu thì giật mình thức. Hoặc ngược lại, người dậy sớm lúc năm giờ mở tủ, đi lại, đánh thức người còn cần ngủ thêm hai tiếng. Lâu dần, mỗi bên thấy mình là người chịu thiệt.

Một nguồn khó chịu khác ít được nói ra: thời gian bên nhau co lại. Khi người này lên giường lúc mười giờ còn người kia ngồi ngoài phòng khách tới tận khuya, những cuộc trò chuyện trước khi ngủ biến mất. Có cặp xử lý bằng cách người ngủ sớm cố thức theo, kết quả là một người thiếu ngủ kéo dài. Có cặp thì người ngủ muộn cố lên giường sớm, nằm trằn trọc trong bóng tối, cáu kỉnh vì không ngủ được.

Hiểu rõ khó chịu nằm ở đâu giúp hai người giải quyết đúng chỗ: không ép giờ ngủ giống nhau, mà giảm đánh thức, giữ thời gian chung và để mỗi người ngủ đủ theo nhịp của mình.

Tuần 1: mỗi người một cuốn nhật ký, chưa bàn chuyện đổi

Tuần đầu, cả hai chỉ ghi chép. Mục tiêu là có dữ liệu thật thay vì tranh luận bằng cảm giác "em toàn bị anh đánh thức".

  1. Mỗi người tự ghi giờ bắt đầu buồn ngủ, giờ lên giường, giờ ngủ được, giờ dậy.
  2. Ghi số lần bị đánh thức trong đêm và nguyên nhân nếu biết: ánh sáng, tiếng động, rung giường, tiếng ngáy, con khóc.
  3. Ghi mức tỉnh táo buổi sáng theo thang một đến năm.
  4. Ghi những tối hai người có ít nhất hai mươi phút trò chuyện riêng trước khi ai đó đi ngủ.
  5. Không đọc nhật ký của nhau trong tuần, để mỗi người ghi thật lòng. Cuối tuần mới ngồi lại so.

Khi so hai cuốn nhật ký, nhiều cặp phát hiện ra những điều bất ngờ. Chẳng hạn người tưởng mình ngủ ngon lại bị đánh thức ba bốn lần mỗi đêm mà sáng ra không nhớ, chỉ thấy mệt. Hoặc người ngủ muộn thật ra buồn ngủ từ mười một giờ, chỉ thức tới một giờ vì thói quen ngồi một mình.

Tuần 2: luật ánh sáng, tiếng ồn và chỗ ngồi cho người thức sau

Chuẩn bị đồ trước khi người kia ngủ. Người ngủ muộn sạc điện thoại, để sẵn quần áo ngủ, nước uống và kính ở chỗ dễ lấy trước khi người ngủ sớm lên giường. Vào phòng lúc khuya chỉ còn việc nằm xuống, không phải lục tìm.

Ánh sáng nhỏ và thấp. Đèn ngủ nhỏ ở lối đi hoặc đèn kẹp đọc sách hướng xuống trang, không bật đèn trần. Người ngủ sớm có thể dùng bịt mắt nếu quen. Người dậy sớm làm ngược lại: thay đồ ngoài phòng, để quần áo ra ngoài từ tối.

Âm thanh và chuyển động. Tắt chuông thông báo, để điện thoại chế độ im lặng trong phòng ngủ. Nếu giường dễ rung, hai tấm đệm riêng ghép lại hoặc chăn riêng mỗi người giúp giảm đánh thức khá rõ. Báo thức của người dậy sớm nên là loại rung hoặc âm lượng nhỏ, và tắt ngay khi kêu.

Chỗ ngồi của người thức sau. Người ngủ muộn cần một chỗ dễ chịu ngoài phòng ngủ để đọc, xem phim với tai nghe, làm việc riêng. Nếu nhà chật, một góc phòng khách với đèn nhỏ và ghế êm là đủ. Có chỗ ngồi tốt, người ngủ muộn không còn bị cám dỗ nằm trên giường dùng điện thoại cạnh người đang ngủ.

Giờ chung trước khi ngủ: ba cách sắp xếp

Giờ chung là khoảng hai mươi đến ba mươi phút hai người ở bên nhau trước khi người ngủ sớm đi ngủ. Bảng dưới là ba cách nhiều cặp dùng; chọn cách hợp nhà mình.

CáchLàm thế nàoHợp vớiLưu ý
Cùng lên giường, một người dậy sauHai người cùng nằm trò chuyện, người ngủ sớm chìm vào giấc thì người kia lặng lẽ ra ngoàiCặp thích gần gũi trước khi ngủNgười ra sau phải đi nhẹ, đóng cửa không tiếng
Giờ chung ngoài phòng kháchNgồi cùng nhau sau khi con ngủ, uống trà, nói chuyện, rồi người ngủ sớm đi ngủNhà có con nhỏ, phòng ngủ chậtKhông biến giờ chung thành giờ bàn việc căng thẳng
Giờ chung buổi sángNgười dậy sớm pha trà, hai người ngồi mười lăm phút trước khi đi làmMột người làm việc tới khuyaCần người ngủ muộn dậy được đúng giờ đó

Cách nào cũng được, miễn là có lịch rõ và cả hai đều thấy đáng giữ. Ghi vào nhật ký những tối có giờ chung, để cuối tuần thấy hai người đã dành cho nhau bao nhiêu.

Tuần 3: thử dời mỗi người một chút về phía nhau

Không bắt buộc, nhưng nhiều cặp muốn giờ ngủ gần nhau hơn. Nếu cả hai đồng ý, mỗi người dời một nấc khoảng 15 phút về phía người kia: người ngủ sớm thức thêm một chút bằng việc nhẹ nhàng, người ngủ muộn lên giường sớm hơn một chút. Muốn dời được, người ngủ muộn nên giữ giờ dậy đều và ra ánh sáng buổi sáng; người ngủ sớm nên tránh chợp mắt chiều tối và có chút ánh sáng ấm buổi tối thay vì tắt đèn sớm.

Điều quan trọng là không ai dời tới mức thiếu ngủ. Nếu nhật ký cho thấy người ngủ sớm bắt đầu dậy mệt, hoặc người ngủ muộn nằm trằn trọc lâu hơn, hãy lùi lại nấc trước. Khoảng cách bốn mươi lăm phút mà cả hai đều khoẻ tốt hơn nhiều so với cùng giờ mà một người kiệt sức.

Tuần này cũng là lúc nói về cuối tuần. Lệch giờ thường lộ rõ nhất vào sáng thứ Bảy, khi người dậy sớm muốn đi chợ, đi chơi, còn người kia muốn ngủ thêm. Thoả thuận trước một khung cố định, ví dụ giả định: bảy giờ rưỡi cả nhà ăn sáng, trước giờ đó người dậy sớm tự đi bộ hoặc làm việc riêng, sau giờ đó cả hai cùng sinh hoạt.

Tuần 4: buổi ngồi lại và mẫu nhật ký đôi

Cuối tuần 4, hai người dành nửa tiếng đọc lại nhật ký và trả lời các câu hỏi sau. Nói về hành vi, không nói về tính cách, ví dụ "đèn trần bật lúc nửa đêm" thay vì "anh vô ý".

  • Mỗi người bị đánh thức trung bình bao nhiêu lần một đêm, so với tuần 1?
  • Luật nào trong tuần 2 có hiệu quả nhất, luật nào khó giữ?
  • Tuần này hai người có bao nhiêu tối giờ chung?
  • Có ai đang thấy mình thiếu ngủ hay hy sinh nhiều hơn không?
  • Cần đổi gì cho bốn tuần tới?
  • Mẫu nhật ký đôi dùng tiếp sau tuần 4: mỗi ngày một dòng cho mỗi người gồm giờ ngủ, giờ dậy, số lần bị đánh thức, mức tỉnh táo; thêm một ô chung đánh dấu có giờ chung hay không.

Có những cặp, sau khi thử đủ cách, chọn ngủ riêng phòng vài đêm trong tuần, nhất là khi một người ngáy to hay làm ca. Đó là một lựa chọn thực tế để cả hai ngủ đủ, miễn là được bàn bạc thẳng thắn và vẫn có giờ chung. Không có công thức nào đúng cho mọi nhà.

Khi giờ lệch do công việc chứ không do thói quen

Có những cặp lệch giờ không phải vì một người thích thức khuya mà vì lịch làm việc: một người bán hàng tới mười giờ tối mới về, một người làm ca ở nhà máy, một người phải họp trực tuyến với đối tác ở múi giờ khác. Khi đó, dời giờ về phía nhau gần như không làm được, và kế hoạch nên dồn sức vào hai việc còn lại: giảm đánh thức và giữ thời gian chung.

Người về muộn nên có một "lối vào yên lặng" cố định: tắm ở phòng tắm ngoài nếu nhà có, ăn nhẹ ở bếp, thay đồ ngoài phòng ngủ, vào phòng khi mọi thứ đã xong. Người ở nhà có thể để sẵn đèn nhỏ ở lối đi và đồ ăn đậy kỹ. Giờ chung dời sang những lúc cả hai cùng rảnh, như bữa trưa ngày nghỉ hay buổi sáng muộn, và được ghi vào lịch như một cuộc hẹn thật. Nếu một người làm ca xoay, hai người nên xem lịch ca từng tuần cùng nhau mỗi Chủ nhật để biết đêm nào cần giữ yên tĩnh ban ngày cho người vừa trực về.

Khi nào cần gặp bác sĩ

Nhiều khi thứ làm người kia mất ngủ không phải giờ ngủ lệch mà là tiếng ngáy. Ngáy to đều đặn, nhất là kèm những quãng im lặng rồi thở hắt mạnh hay giật mình, có thể là dấu hiệu của rối loạn hô hấp khi ngủ và cần được bác sĩ kiểm tra. Người ngủ cùng thường là người phát hiện ra đầu tiên; hãy ghi lại trong nhật ký và khuyến khích người kia đi khám, không phải để trách mà để cả hai cùng ngủ được.

Cũng nên đi khám khi một trong hai người mất ngủ nhiều tuần liền dù đã giảm hết đánh thức, khi chân khó chịu phải cử động liên tục lúc nằm, khi có hành vi bất thường trong giấc ngủ như nói to, vùng vẫy mạnh, đi lại, hoặc khi ban ngày buồn ngủ tới mức gà gật lúc lái xe.

Nếu chuyện giờ ngủ đã thành mâu thuẫn lặp đi lặp lại, kéo theo căng thẳng trong quan hệ, nói chuyện với một chuyên gia tư vấn hôn nhân gia đình có thể giúp hai người nghe nhau rõ hơn. Kế hoạch này không dùng thuốc ngủ hay sản phẩm hỗ trợ giấc ngủ; mọi câu hỏi về thuốc nên hỏi bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp

Vợ chồng có nhất thiết phải đi ngủ cùng giờ không?

Không nhất thiết. Điều quan trọng là mỗi người ngủ đủ, ít bị đánh thức, và hai người vẫn có thời gian bên nhau. Nhiều cặp lệch giờ ngủ cả tiếng vẫn sống rất hoà thuận nhờ có giờ chung trước khi ngủ và vài luật về ánh sáng, tiếng ồn.

Người ngủ muộn có thể đổi thành người ngủ sớm không?

Có thể dời giờ ngủ sớm hơn một chút bằng cách giữ giờ dậy đều và ra ánh sáng buổi sáng, dời từng nấc nhỏ mỗi tuần. Nhưng nhịp ngày đêm có phần bẩm sinh, nên ép một người ngủ muộn thành người ngủ rất sớm thường không bền. Gặp nhau ở khoảng giữa dễ giữ hơn.

Ngủ riêng phòng có ảnh hưởng tình cảm vợ chồng không?

Điều đó tuỳ vào cách hai người bàn bạc và giữ thời gian gần gũi. Nếu ngủ riêng vài đêm giúp cả hai ngủ đủ và được thống nhất thẳng thắn, nhiều cặp thấy quan hệ dễ chịu hơn. Nếu nó thành cách né tránh nhau, đó là chuyện cần nói ra.

Chồng ngáy to làm vợ mất ngủ thì nên làm gì trước?

Trước hết nên khuyến khích người ngáy đi khám, vì ngáy to đều, nhất là kèm những quãng ngưng thở, cần bác sĩ kiểm tra. Trong lúc chờ, người bị ảnh hưởng có thể đi ngủ trước để vào giấc sâu sớm hơn, hoặc hai người tạm ngủ riêng những đêm cần nghỉ ngơi kỹ.

Con nhỏ ngủ chung giường thì áp dụng kế hoạch thế nào?

Khi có con ngủ chung, đánh thức trong đêm thường đến từ con hơn là từ giờ lệch. Hai người có thể luân phiên đêm trực con, người không trực ngủ ở chỗ yên hơn. Luật ánh sáng, tiếng ồn vẫn áp dụng, và giờ chung có thể dời sang sau khi con ngủ ở phòng khách.

Tranh cãi về giờ ngủ hoài thì có nên nhờ người ngoài không?

Nếu đã thử thoả thuận mà vẫn lặp lại cãi vã, một chuyên gia tư vấn hôn nhân gia đình có thể giúp hai người nhìn ra điều thật sự làm mỗi bên khó chịu. Giờ ngủ đôi khi chỉ là bề mặt của những chuyện chưa được nói về chia việc nhà hay thời gian dành cho nhau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138