NhatDinh.comNhất Định
Kế hoạch bớt và bỏ rượu bia

Lon bia mỗi tối ở nhà: kế hoạch bốn tuần đổi thói quen uống một mình sau giờ làm

Lon bia sau giờ làm khó bỏ hơn bữa nhậu: tìm tín hiệu, đổi đồ uống theo đúng thứ bia đem lại, dựng nghi thức chuyển giao mới, nhật ký và ngày tệ.

Vietnamese office worker in a grey shirt opening a refrigerator in a small apartment kitchen in Ha Noi at dusk, back to camera, shelves filled with fruit and bottled water

Lon bia mở ra lúc vừa về đến nhà là thói quen nhỏ nhất mà cũng lì nhất: không ai mời, không ai ép, chỉ là tay tự mở tủ lạnh. Một lon mỗi tối nghe không nhiều, nhưng nó thường thành hai, và bảy tối một tuần cộng lại là một lượng đáng kể. Quan trọng hơn, nó gắn với một nhu cầu thật: chuyển từ chế độ làm việc sang chế độ nghỉ ngơi.

Kế hoạch bốn tuần dưới đây không bắt bạn chịu khát. Nó đi theo đúng cấu trúc của thói quen: tìm tín hiệu khởi động, thay hành động bằng thứ khác đem lại phần thưởng tương tự, và dựng một nghi thức mới cho quãng chuyển giao sau giờ làm. Nếu bạn uống nhiều hơn một hai lon, gần như mỗi ngày, trong nhiều năm, hãy đọc mục cuối trước và gặp bác sĩ trước khi tự cắt.

Vì sao lon bia buổi tối khó bỏ hơn một bữa nhậu

Bữa nhậu có người, có địa điểm, có giờ hẹn: muốn bớt thì chỉ cần không đi. Lon bia buổi tối thì nằm ngay trong nhà, không cần ai, không cần lên kế hoạch, và không ai nhìn thấy để nhắc bạn. Nó cũng mang dáng vẻ vô hại: không say, không về muộn, không cãi nhau. Chính vì vậy mà nhiều người duy trì nó suốt nhiều năm mà chưa từng tự hỏi mình có thật cần không.

Các nhà nghiên cứu về thói quen hay mô tả một vòng ba phần: tín hiệu, hành động, phần thưởng. Tín hiệu có thể là tiếng cửa đóng sau lưng khi về nhà, cái ghế quen trước tivi, mùi cơm. Hành động là mở tủ lạnh, bật lon. Phần thưởng là vị mát lạnh, cảm giác vai chùng xuống, một khoảng "của riêng mình" sau một ngày phục vụ người khác. Vòng này lặp lại đủ lâu thì tay đi trước khi đầu kịp nghĩ.

Muốn đổi, cách hiệu quả không phải là cố cưỡng lại hành động mà là giữ nguyên tín hiệu và phần thưởng, chỉ đổi phần hành động ở giữa. Bốn tuần của kế hoạch làm đúng việc đó: tuần đầu tìm tín hiệu, tuần hai đổi đồ uống, tuần ba đổi nghi thức chuyển giao, tuần bốn chuẩn bị cho những ngày tệ.

Tuần 1: tìm tín hiệu, chưa cần bỏ

Vẫn uống như bình thường, nhưng ghi giờ mở lon. Bạn sẽ thấy giờ mở lon đều đến bất ngờ, thường chỉ dao động trong khoảng mười lăm phút sau khi về nhà hoặc ngay lúc ngồi vào bàn ăn. Giờ đó chính là chỗ cần đặt việc khác vào ở tuần sau.

Ghi việc làm ngay trước khi mở lon. Thay đồ, ngồi xuống ghế, bật trận bóng, dọn cơm, đọc tin nhắn công việc. Một trong số đó gần như chắc chắn là tín hiệu chính. Có người phát hiện họ chỉ uống khi xem bóng đá, có người chỉ uống những tối phải làm thêm việc mang về.

Ghi cảm giác bằng một chữ. "Mệt", "bực", "chán", "khát", "vui". Sau bảy ngày, bạn sẽ thấy lon bia của mình đang chữa cái gì. Chữa khát thì dễ thay nhất; chữa bực, chữa chán thì cần nghĩ kỹ hơn.

Đếm số lon và để ý lon thứ hai. Lon đầu thường là thói quen, lon thứ hai thường là quán tính. Nếu bạn uống hai lon trở lên, ghi riêng lý do mở lon thứ hai. Thường đó là lúc có thể bỏ được trước tiên mà ít tiếc nhất.

Tuần 2: đổi đồ uống theo đúng thứ lon bia đem lại

Mỗi người thích bia vì một lý do khác nhau. Đổi đúng lý do thì đồ uống thay thế mới có tác dụng; đổi sai thì bạn sẽ uống cốc nước chanh rồi vẫn mở lon bia. Nhìn cột đầu, chọn dòng giống mình nhất:

Bạn thích ở lon bia điều gìThử thay bằngMẹo nhỏ
Lạnh buốt, đã khát sau ngày nắngNước lọc thật lạnh, nước dừa, trà đáĐể sẵn bình nước trong ngăn mát ở đúng chỗ bia từng nằm
Vị có ga, tiếng mở nắpNước khoáng có ga, soda pha chanh hoặc gừngRót ra cốc thuỷ tinh cao, thêm đá
Vị đắng, hơi chátTrà xanh, trà atiso không đường, nước khổ qua rừng pha loãngPha ấm lớn từ sáng, để lạnh
Cảm giác "được thưởng" sau một ngàyMột đồ uống chỉ dành cho buổi tối: sữa chua uống, nước ép tự làmChỉ uống nó vào đúng giờ trước đây mở bia
Thói quen cầm lon khi xem bóng đáBia không cồn nếu không có chống chỉ địnhNgười được dặn kiêng cồn tuyệt đối hỏi bác sĩ trước

Trong tuần hai, mỗi tối thay ít nhất lon đầu tiên bằng đồ uống đã chọn. Nếu sau đó vẫn muốn uống bia, cứ uống, nhưng ghi vào nhật ký. Mục tiêu tuần này là cho tay một lựa chọn khác ở đúng giờ cũ, chưa phải cấm tuyệt.

Đừng mua bia theo thùng trong tuần này. Nếu muốn uống, mua từng lon. Khoảng đi bộ ra tiệm tạp hoá là một quãng dừng có ích.

Tuần 3: dựng nghi thức chuyển giao mới sau giờ làm

Phần thưởng lớn nhất của lon bia buổi tối thường là cảm giác "hết ca". Tuần ba là tuần tạo một nghi thức khác đem lại đúng cảm giác đó. Thử theo thứ tự:

  1. Chọn một việc báo hiệu "hết giờ làm" cho cơ thể, làm ngay khi về đến nhà: tắm nước ấm, thay hẳn quần áo, rửa mặt bằng nước lạnh.
  2. Đặt điện thoại công việc vào một chỗ cố định, tắt thông báo nhóm công việc trong một giờ đầu.
  3. Dành mười lăm đến hai mươi phút cho một việc dùng tay hoặc chân: đi bộ quanh khu phố, tưới cây, chơi với con, nấu một món.
  4. Sau đó mới ngồi vào ghế quen, với đồ uống đã chọn từ tuần hai.
  5. Nếu tín hiệu chính của bạn là trận bóng, đổi chỗ ngồi xem, xem cùng người nhà, hoặc xem ở một nơi không có bia sẵn.
  6. Lặp lại đúng thứ tự này mỗi tối trong tuần, kể cả cuối tuần, để nó có cơ hội thành nếp.

Nghi thức mới lúc đầu sẽ thấy gượng. Đó là bình thường; lon bia cũng từng là một việc mới trước khi thành thói quen. Ghi vào nhật ký mỗi tối nghi thức đã làm được đến bước nào.

Tuần 4: chuẩn bị trước cho những ngày tệ

Kế hoạch bốn tuần thường bị thử thách nhiều nhất ở tuần cuối, khi một ngày đặc biệt tồi tệ xuất hiện: bị khách mắng, bị sếp phê bình, con ốm, xe hỏng giữa đường. Những ngày đó, lon bia không còn là thói quen mà trở thành liều thuốc giải toả, và ý nghĩ "hôm nay xứng đáng được một lon" mạnh hơn mọi kế hoạch.

Viết sẵn một danh sách nhỏ dán trong cánh tủ lạnh, gọi là "khi hôm nay tệ": gọi điện cho một người hiểu mình; tắm lâu hơn thường lệ; đi bộ nhanh mười phút; viết ra giấy ba điều đang bực rồi xé đi; đi ngủ sớm hơn một giờ. Danh sách phải do chính bạn viết, bằng những việc bạn thật sự thấy dễ chịu.

Nếu đã đọc danh sách mà vẫn uống, không sao. Ghi lại vào nhật ký đúng như mọi tối, kèm một dòng về chuyện đã xảy ra. Đọc lại sau một tuần, bạn sẽ biết loại ngày nào cần chuẩn bị kỹ hơn. Điều cần tránh là để một tối tệ biến thành một tuần buông xuôi.

Một mẹo nữa cho tuần bốn: báo trước với người nhà rằng đây là tuần cuối của kế hoạch và nhờ họ để ý. Không phải để canh chừng, mà để khi bạn về nhà với vẻ mặt nặng nề, có người hỏi "hôm nay sao thế" trước khi bạn kịp đi về phía tủ lạnh. Một câu hỏi đúng lúc thường đủ làm gián đoạn vòng thói quen, và cho bạn cơ hội chọn một việc khác trong danh sách đã viết.

Mẫu nhật ký buổi tối bốn tuần

Mỗi tối một dòng, ghi trước khi đi ngủ. Cuối tuần đọc lại và trả lời câu tự hỏi. Ví dụ giả định của một người làm kế toán ở Biên Hoà, Đồng Nai:

TốiTín hiệuĐã uống gìNghi thức làm đến đâuCảm giác trước khi ngủ
Thứ Hai tuần 2Về nhà, ngồi ghếNước khoáng có ga, không biaChưa làmHơi thiếu thiếu
Thứ Tư tuần 2Trận bóng1 lon bia, sau đó tràChưa làmỔn
Thứ Ba tuần 3Về nhàTrà atiso lạnhTắm, đi bộ 15 phútNhẹ người
Thứ Sáu tuần 3Làm thêm việc mang về2 lon biaBỏ quaMệt, hơi tiếc
Thứ Năm tuần 4Ngày bị khách mắngKhông bia, gọi cho em gáiĐi bộ lâu hơnTự hào

Câu tự hỏi cuối mỗi tuần: tuần này tín hiệu nào vẫn còn kéo mình đến lon bia mạnh nhất? Đồ uống và nghi thức mới thay được lon bia ở những tối nào, chưa thay được ở những tối nào, vì sao? Tuần sau cần chỉnh một điều gì?

Khi uống một mình là dấu hiệu cần người giúp

Uống một mình không có nghĩa là có vấn đề, nhưng có vài dấu hiệu cho thấy lon bia buổi tối đang làm một việc lớn hơn thư giãn. Nếu bạn uống để ngủ được, uống để không phải nghĩ về chuyện gì đó, thấy buồn hoặc trống rỗng kéo dài nhiều tuần, hoặc số lon cứ tăng dần dù bạn muốn giảm, hãy nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Đôi khi một nỗi buồn chưa được gọi tên đang nấp sau thói quen đó, và nó cần được chăm sóc đúng cách.

Nếu bạn đã uống nhiều hơn vài lon, gần như mỗi tối, trong thời gian dài, và từng thấy run tay, vã mồ hôi, bồn chồn, khó ngủ vào những tối không uống, đừng tự cắt hẳn theo kế hoạch này. Ngưng đột ngột ở mức đó có thể gây hội chứng cai. Hãy gặp bác sĩ để được đánh giá và hướng dẫn giảm an toàn; kế hoạch bốn tuần có thể dùng tiếp sau khi bác sĩ đồng ý.

Người đang dùng thuốc điều trị dài ngày, có bệnh gan, dạ dày, tim mạch, đái tháo đường, hoặc đang mang thai nên hỏi bác sĩ điều trị về việc uống bia và về đồ uống thay thế phù hợp với bệnh của mình.

Câu hỏi thường gặp

Mỗi tối một lon bia có sao không?

Câu trả lời phụ thuộc vào sức khoẻ, bệnh lý và thuốc bạn đang dùng, nên hỏi bác sĩ là chắc nhất. Điều chắc chắn là một thói quen hằng ngày dễ tăng dần mà người uống không nhận ra. Ghi nhật ký vài tuần sẽ cho bạn thấy con số thật của mình.

Không uống bia thì khó ngủ, phải làm sao?

Cồn có thể làm buồn ngủ nhanh nhưng thường làm giấc ngủ nửa đêm về sáng kém sâu hơn. Khi bỏ, vài đêm đầu có thể khó vào giấc. Giữ giờ ngủ cố định, tránh cà phê buổi chiều, tắt màn hình sớm. Nếu mất ngủ kéo dài hoặc đi kèm run, vã mồ hôi, hãy gặp bác sĩ.

Có nên đổi sang bia không cồn hẳn không?

Với nhiều người, bia không cồn giữ được nghi thức xem bóng đá mà không thêm cồn. Nhưng nếu bạn đang muốn thoát hẳn khỏi thói quen cầm lon, có thể nó níu bạn ở lại. Người được dặn kiêng tuyệt đối hoặc từng phụ thuộc rượu nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.

Vợ hoặc chồng vẫn uống bia buổi tối thì giữ kế hoạch thế nào?

Nói rõ kế hoạch và nhờ người kia cất bia ở chỗ bạn không nhìn thấy, không mời bạn. Có thể rủ cùng làm nghi thức đi bộ sau giờ làm. Bạn không cần đòi người kia bỏ theo; thoả thuận về chỗ cất và giờ giấc là đủ để kế hoạch chạy.

Bốn tuần xong mà vẫn còn uống vài tối thì có phải thất bại không?

Không. Nếu từ bảy tối giảm còn hai ba tối, đó là thay đổi lớn. Đọc lại nhật ký xem những tối còn uống rơi vào tín hiệu nào và làm tiếp một vòng bốn tuần tập trung vào đúng tín hiệu đó. Thói quen lâu năm thường cần nhiều hơn một vòng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138