NhatDinh.comNhất Định
Kế hoạch bớt và bỏ rượu bia

Bia sau ca làm cùng anh em xưởng, công trình: kế hoạch sáu tuần bớt mà vẫn giữ nhóm

Cho công nhân, thợ xây, tài xế quen làm vài cốc sau ca: an toàn nghề, đổi thứ tự uống nước và ăn, tiền góp cố định, rủ nhóm đổi theo, nhật ký sáu tuần.

Group of Vietnamese construction workers in helmets resting on a low wall at sunset beside a building site in Bac Ninh, drinking from water bottles, backs to camera, orange sky

Vài cốc bia sau ca làm cùng anh em là thói quen của rất nhiều người làm nghề tay chân: thợ xây, công nhân xưởng, thợ cơ khí, tài xế, người bốc xếp. Sau tám, mười tiếng dưới nắng hay cạnh máy móc, ngồi xuống quán ven công trình với cốc bia mát là phần thưởng, là chỗ anh em nói chuyện, là cách quên mệt. Vì gắn với cả tình anh em, nó khó bớt hơn nhiều so với thói quen uống một mình.

Kế hoạch sáu tuần dưới đây không bắt bạn bỏ nhóm. Nó giúp bạn giữ được chỗ ngồi với anh em nhưng uống ít đi: bắt đầu bằng an toàn nghề, đổi thứ tự uống nước và ăn, đặt giờ về và tiền góp cố định, rồi rủ dần cả nhóm cùng đổi. Người đã uống nhiều mỗi ngày nhiều năm, từng run tay hay vã mồ hôi khi không uống, phải gặp bác sĩ trước khi giảm mạnh.

Vì sao bia sau ca khó bớt hơn bạn nghĩ

Bia sau ca không chỉ là đồ uống. Đầu tiên là cơn khát thật sau một ngày đổ mồ hôi, và cốc bia lạnh là thứ đầu tiên trong tầm tay. Thứ hai là mệt: cơ thể muốn một tín hiệu rằng ca làm đã hết, và ngồi xuống uống chính là tín hiệu đó. Thứ ba là anh em: quán bia là nơi duy nhất trong ngày mọi người nói chuyện ngoài công việc, kể chuyện quê, chuyện vợ con. Không ngồi thì thấy như mình tách ra.

Thêm vào đó là những ngày nhận lương, nhận tiền công, ngày đổ xong một sàn bê tông, ngày xưởng chạy kịp đơn hàng. Những ngày đó cốc bia biến thành mâm nhậu, và một vài cốc biến thành vài chục. Ở nhiều công trình, quán nằm ngay cạnh cổng, và người chủ thầu hay tổ trưởng cũng là người rủ.

Hiểu được ba lực kéo đó — khát, mệt, tình anh em — bạn sẽ thấy cách bớt không phải là bỏ ngồi, mà là đáp ứng từng lực theo cách khác: hết khát bằng nước, báo hết ca bằng việc khác, và vẫn ngồi với anh em nhưng với cốc khác trong tay hoặc ít cốc hơn.

An toàn nghề trước tiên: những luật không có ngoại lệ

Trước khi nói chuyện bớt bao nhiêu, có vài điều với người làm nghề tay chân là luật cứng. Không uống trong giờ làm, kể cả giờ nghỉ trưa, nếu buổi chiều còn leo giàn giáo, làm trên cao, vận hành máy cắt, máy khoan, xe nâng, đấu điện hay lái xe. Cồn làm chậm phản xạ và làm sai lệch cảm giác thăng bằng, mà những công việc này chỉ cần một tích tắc sai là tai nạn.

Thứ hai, cồn cần nhiều giờ để cơ thể đào thải. Uống nhiều đến khuya thì sáng sớm hôm sau, lúc bắt đầu ca mới, trong người vẫn có thể còn cồn dù bạn cảm thấy đã tỉnh. Nếu ca sáng của bạn là việc nguy hiểm hoặc lái xe, buổi tối hôm trước càng phải giữ ít.

Thứ ba, đã uống thì không lái xe máy hay ô tô về. Luật hiện hành cấm người điều khiển phương tiện có nồng độ cồn, và đường từ công trình về phòng trọ lúc tối muộn thường tối, nhiều xe tải. Sắp xếp trước: đi nhờ người không uống, gửi xe lại, đi xe ôm. Ba luật này không phải để bớt bia mà để giữ mạng; ghi chúng lên trang đầu nhật ký.

Tuần 1–2: ghi lại và đổi thứ tự uống nước, ăn

Ghi mỗi buổi sau ca một dòng. Ngày, mấy cốc hoặc mấy lon, ngồi với ai, ngồi đến mấy giờ, về bằng gì. Tuần đầu chỉ ghi, không ép. Bạn sẽ thấy những ngày nào ngồi lâu nhất và vì sao.

Uống nước trước khi gọi bia. Mang theo bình nước to, hoặc gọi ngay một cốc trà đá lớn khi vừa ngồi xuống. Uống hết cốc nước đó trước cốc bia đầu tiên. Cơn khát được giải bằng nước thì cốc bia không còn bị uống ừng ực như cứu khát nữa.

Ăn trước hoặc ăn cùng. Nhiều người ngồi uống từ lúc bụng còn đói sau ca, chờ mồi lên. Gọi một đĩa cơm, bát mì hay món chính cho mình ngay từ đầu, ăn xong rồi mới uống. Uống khi đã no thường chậm hơn và ít hơn.

Tắm, thay đồ trước khi ngồi nếu có thể. Ở những xưởng có chỗ tắm, tắm xong rồi mới ra quán. Cảm giác hết ca đến từ nước mát và quần áo sạch, cốc bia bớt đi một phần vai trò.

Cuối tuần hai, đếm lại. So số cốc tuần hai với tuần một. Chỉ riêng hai việc uống nước trước và ăn trước đã làm nhiều người giảm được một hai cốc mỗi buổi mà không ai trong nhóm nhận ra.

Tuần 3–4: đặt giờ về và tiền góp cố định

Hai tuần tiếp theo, giữ hai thói quen cũ và thêm luật về giờ giấc, tiền bạc. Bảng dưới so cách cũ và cách mới trong vài tình huống quen thuộc (ví dụ giả định của một tổ thợ ở Long Thành, Đồng Nai):

Tình huốngCách cũCách mới
Buổi sau ca thường ngàyNgồi đến khi hết chuyện, thường quá chín giờĐặt giờ về cố định, ví dụ tám giờ, nói trước với anh em
Góp tiềnGóp theo két, uống đến đâu tính đến đóGóp phần ăn cố định, ai uống thêm tự trả phần của mình
Ngày nhận lươngMâm lớn, tăng haiMột mâm, không tăng hai, gửi bớt tiền về nhà trước khi ngồi
Ngày đổ bê tông, xong việc lớnUống mừng đến khuyaUống mừng một lượt, về sớm vì mai còn ca
Hôm trước còn mệtVẫn ngồi vì sợ anh em nóiNgồi uống trà đá mười lăm phút rồi về, nói thật là mệt

Luật tiền góp cố định có tác dụng lớn hơn người ta tưởng. Khi không còn chuyện "đã góp rồi thì uống cho đáng", nhiều người tự uống ít đi. Gửi bớt tiền về nhà hoặc vào tài khoản trước khi ngồi vào ngày nhận lương cũng giúp mâm nhậu không kéo quá xa.

Ghi vào nhật ký giờ về thật so với giờ đã định. Sau hai tuần, bạn sẽ biết luật nào giữ được, luật nào cần sửa cho hợp với nhóm.

Tuần 5: rủ cả nhóm cùng đổi một chút

Đến tuần năm, chắc chắn đã có anh em nhận ra bạn uống ít đi. Đây là lúc tốt để nói thật lý do của mình: muốn giữ sức, muốn gửi thêm tiền về cho vợ con, bác sĩ dặn bớt, mai còn lên giàn giáo. Bạn sẽ ngạc nhiên vì trong nhóm thường có ít nhất một hai người cũng muốn bớt mà chưa ai dám nói đầu tiên.

Rủ nhóm thử vài thay đổi nhỏ mà ai cũng thấy được lợi: mỗi tuần có một buổi ngồi trà đá, ăn lẩu mà không gọi bia; tối thứ Tư đá bóng ở sân gần công trình rồi ăn tối; ngày nhận lương góp tiền ăn một bữa ngon thay vì nhiều két. Không cần bắt ai bỏ, chỉ cần có thêm vài lựa chọn mà ngồi với nhau không nhất thiết phải có bia.

Một cách khác ít gây chú ý là đổi quán. Quán ngay cổng công trình thường bán bia là chính; một quán cơm hay quán lẩu cách đó vài trăm mét có nhiều món ăn hơn, và người ta tự nhiên ăn nhiều, uống ít. Đề nghị đổi quán vì món ngon hơn, rẻ hơn, chứ không cần nói vì muốn bớt bia.

Nếu bạn là tổ trưởng hay người được anh em nể, ảnh hưởng của bạn lớn hơn bạn nghĩ. Khi người đứng đầu nhóm cầm cốc trà đá, về đúng giờ, và vẫn vui vẻ, cả nhóm sẽ thấy đó là chuyện bình thường. Ngược lại, nếu bạn là người mới, hãy bắt đầu với một hai người thân nhất trong tổ, đi cùng nhau, giữ cùng luật.

Tuần 6: nhật ký và câu tự hỏi cuối kế hoạch

Tuần cuối, không thêm luật mới, chỉ giữ những gì đã làm và đọc lại nhật ký sáu tuần. Trả lời các câu sau, viết ngắn cũng được:

  • Mỗi tuần mình ngồi sau ca mấy buổi, mỗi buổi trung bình mấy cốc, so với tuần đầu thay đổi bao nhiêu?
  • Ba luật an toàn — không uống trong giờ làm, không để còn say vào ca sáng, đã uống thì không lái xe — mình đã giữ đủ chưa? Lần nào suýt vi phạm, vì sao?
  • Thói quen nào giúp nhiều nhất: uống nước trước, ăn trước, giờ về cố định, hay tiền góp cố định?
  • Anh em trong nhóm phản ứng thế nào? Có ai cùng đổi theo không?
  • Số tiền tiết kiệm được trong sáu tuần là bao nhiêu, mình đã dùng nó vào việc gì?
  • Sáng thức dậy, sức làm việc, giấc ngủ của mình có khác trước không?

Kết quả tốt nhất của kế hoạch không chỉ là ít cốc hơn mà là bạn vẫn giữ được chỗ ngồi với anh em mà không phải cố uống theo. Nếu sau sáu tuần thấy ổn, có thể chọn tiếp một tháng không bia, hoặc giữ nguyên luật hiện tại và tiếp tục ghi nhật ký mỗi tuần một lần.

Khi nào cần gặp bác sĩ

Người làm nghề nặng thường chủ quan với sức khoẻ cho đến khi có chuyện. Hãy đi khám nếu bạn thấy đau vùng bụng trên bên phải, vàng da, mệt mỏi kéo dài, ăn kém, sút cân không rõ lý do, hoặc đã có kết quả khám sức khoẻ định kỳ bất thường mà chưa ai giải thích. Mang theo nhật ký uống để kể cho bác sĩ đúng thói quen thật.

Nếu bạn đã uống mỗi ngày trong nhiều năm, uống từ sáng hoặc giữa ca mới thấy làm được việc, hoặc từng run tay, vã mồ hôi, hồi hộp, mất ngủ những hôm không uống, đừng tự bỏ một lúc. Ngưng đột ngột có thể gây hội chứng cai, có khi nặng đến co giật, lú lẫn. Gặp bác sĩ để được hướng dẫn giảm an toàn; nhiều cơ sở y tế công lập ở các tỉnh, thành phố đều có khoa có thể giúp việc này.

Nếu anh em cùng tổ có người uống say rồi lơ mơ, nôn nhiều, gọi không tỉnh, thở yếu hoặc co giật, gọi cấp cứu 115 ngay, nghiêng người họ sang một bên và ở cạnh cho đến khi có người tới. Đừng để họ ngủ một mình ở lán trại hay trong phòng trọ.

Câu hỏi thường gặp

Làm thợ xây mà không uống với anh em có bị cô lập không?

Phần lớn trường hợp là không, nếu bạn vẫn ngồi cùng, vẫn góp phần ăn, vẫn vui vẻ và chỉ đổi cốc trong tay hoặc uống ít hơn. Anh em quý nhau vì làm cùng, đỡ nhau trong công việc. Nói thật lý do của bạn, như giữ sức hay gửi tiền về nhà, thường được tôn trọng.

Trời nóng, uống bia có giải khát không?

Bia mát lạnh tạo cảm giác đã khát, nhưng cồn lại làm cơ thể mất thêm nước qua đường tiểu. Sau ca làm dưới nắng, nước lọc, nước điện giải hoặc trà đá mới là thứ bù nước tốt. Uống đủ nước trước rồi mới tính đến cốc bia.

Uống bia trưa một hai cốc rồi làm chiều có sao không?

Với công việc trên cao, vận hành máy, đấu điện hay lái xe thì không nên uống chút nào trong giờ làm, kể cả buổi trưa. Một hai cốc cũng đủ làm chậm phản xạ và thăng bằng. Cốc bia chỉ nên đến sau khi đã hết ca và không còn phải lái xe.

Tổ trưởng là người hay rủ nhậu nhất thì làm sao?

Nói riêng với tổ trưởng vào lúc tỉnh táo, nêu lý do cá nhân và đề nghị một hai thay đổi nhỏ có lợi cho cả tổ, như một buổi đá bóng hoặc ăn lẩu không bia mỗi tuần. Đa số tổ trưởng cũng lo chuyện an toàn và năng suất, nên dễ đồng ý với những đề xuất gắn với công việc.

Ở lán trại xa nhà, buổi tối không có gì làm ngoài ngồi nhậu thì sao?

Lên trước vài việc cho buổi tối: gọi video về nhà, đá bóng, học một nghề phụ trên điện thoại, đọc sách, nấu ăn chung. Rủ một hai người cùng lán làm theo. Buổi tối có việc thì bia tự nhiên ít đi. Gửi tiền về nhà đều đặn cũng là động lực tốt.

Đã giảm được rồi mà ngày nhận lương lại uống nhiều thì có sao không?

Một ngày uống nhiều không xoá hết những tuần bạn đã giữ. Ghi lại thật vào nhật ký, xem chuyện gì kéo bạn uống quá tay, và quay lại luật cũ ngay hôm sau. Lần nhận lương tới, chuẩn bị kỹ hơn: gửi tiền trước, góp phần ăn cố định, đặt giờ về.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138