NhatDinh.comNhất Định
Kế hoạch bỏ thuốc lá

Tuần đầu tiên bỏ thuốc lá: làm gì từ ngày 1 đến ngày 7, từng ngày một

Bảy ngày đầu không thuốc lá chia theo từng ngày: cơ thể thường phản ứng ra sao, việc nên làm mỗi ngày, mẫu ghi tối và dấu hiệu cần gặp bác sĩ.

Vietnamese office worker walking briskly along a tree-lined lake path in Ha Noi during lunch break, carrying a water bottle, seen from behind, dappled midday light

Tuần đầu tiên bỏ thuốc lá thường khó nhất ở ba ngày đầu, rồi dịu dần từ ngày thứ tư đến ngày thứ bảy. Cách đi qua tuần này là chia nhỏ: mỗi ngày chỉ có một vài việc chính, một dòng nhật ký buổi tối, và một quy tắc duy nhất là không hút điếu nào, kể cả một hơi.

Bài dưới đây đi theo từng ngày, kể những gì nhiều người hay gặp, việc nên làm và câu nên tự hỏi tối hôm đó. Mỗi người phản ứng khác nhau; nếu ngày thứ hai của bạn dễ hơn ngày thứ năm thì cũng không có gì bất thường. Những gì mô tả là thường gặp, không phải chẩn đoán.

Bạn nên đọc hết bài trước ngày dừng một hai hôm, để biết trước điều gì đang chờ và chuẩn bị đồ dùng cần thiết.

Chuẩn bị gì trong nhà trước ngày 1

Tuần đầu bạn sẽ có ít sức để đi mua sắm hay suy nghĩ. Hãy chuẩn bị sẵn một lần, để khi cơn thèm tới thì mọi thứ ở trong tầm tay.

  • Một chai nước lớn để cạnh chỗ làm việc và một chai trong túi hoặc trên xe. Nhấp nước từng ngụm khi thèm là cách đơn giản nhất.
  • Đồ nhai ít đường: kẹo cao su không đường, cà rốt cắt que, dưa leo, hạt rang không muối.
  • Một thứ để tay bận: bút bấm, chuỗi hạt, quả bóng bóp nhỏ, cây tăm.
  • Cuốn sổ nhỏ và bút để cạnh giường cho dòng nhật ký buổi tối.
  • Danh sách ba người có thể nhắn tin khi cơn thèm mạnh, đã được báo trước.
  • Nếu bác sĩ hoặc dược sĩ đã hướng dẫn dùng sản phẩm thay thế nicotin, để sẵn đúng chỗ và làm theo hướng dẫn đã được dặn.

Đồng thời dọn sạch thuốc, bật lửa, gạt tàn ở nhà, xe, chỗ làm. Nếu người trong nhà vẫn hút, nhờ họ cất thuốc ở chỗ bạn không thấy và hút xa cửa.

Ngày 1 và ngày 2: giữ nhịp, không cần làm gì to tát

Ngày đầu, nhiều người thấy buổi sáng là khó nhất vì điếu đầu tiên trong ngày thường gắn chặt với lúc mới thức dậy. Đổi trình tự ngay khi mở mắt: rời giường, đánh răng, uống một cốc nước, ăn sáng, rồi mới mở điện thoại. Ra khỏi nhà đúng giờ hoặc sớm hơn để không có mười phút đứng không ở cửa.

Trong ngày, cảm giác thèm có thể tới thành từng đợt. Khi một đợt tới, áp dụng một trình tự ngắn: hít sâu chậm vài lần, uống vài ngụm nước, đổi chỗ đứng hoặc chỗ ngồi, làm một việc tay chân trong vài phút. Phần lớn đợt thèm tự lui sau vài phút nếu bạn không đáp ứng. Lần đầu, hãy nhìn đồng hồ để chính mắt thấy điều đó.

Ngày thứ hai, nhiều người thấy bứt rứt, khó tập trung hơn ngày đầu, có người cáu kỉnh vì những việc nhỏ. Đây là lúc nên giảm bớt việc khó: không chọn hôm nay để nói chuyện căng thẳng, không nhận thêm việc gấp nếu tránh được. Ăn đúng bữa, uống đủ nước. Buổi tối đi bộ mười lăm phút rồi đi ngủ sớm.

Tối mỗi ngày, ghi một dòng: số đợt thèm đáng kể, đợt mạnh nhất lúc nào, đã làm gì. Câu tự hỏi tối ngày hai: lúc nào trong ngày mình thấy dễ chịu nhất, và có thể lặp lại điều đó vào ngày mai không?

Ngày 3: thường là đỉnh, và vì sao không nên mặc cả

Với nhiều người, ngày thứ ba là ngày nặng nề nhất của tuần. Cơ thể đã sạch phần lớn nicotin, và đó cũng là lúc cảm giác thiếu hụt rõ nhất: bồn chồn, khó ngủ đêm trước, thèm ăn vặt, đầu óc lơ mơ. Một số người ho nhiều hơn thường lệ trong vài ngày, đôi khi được giải thích là đường thở đang hồi phục dần; nếu ho kéo dài, có máu, khó thở hay đau ngực thì cần đi khám, đừng tự cho là bình thường.

Điều nguy hiểm nhất ngày ba không phải cơn thèm mà là cuộc mặc cả trong đầu: “Hút một điếu thôi rồi mai bỏ tiếp”, “Hôm nay khó quá, mai mới tính”. Hãy nhận ra câu đó khi nó xuất hiện và gọi đúng tên nó: đây là thói quen đang tìm cách quay lại, không phải một quyết định mới. Quy tắc tuần đầu vẫn là không hút điếu nào.

Việc nên làm ngày ba: lên lịch trước một khoảng dễ chịu vào cuối buổi chiều, lúc nhiều người thấy khó nhất. Có thể là gọi cho một người bạn, đi bơi, nấu một món mình thích. Nhắn cho người hỗ trợ một tin ngắn: “Ngày 3, khó, nhưng vẫn giữ.” Câu tự hỏi tối ngày ba: điều gì đã giúp mình qua được lúc khó nhất hôm nay?

Ngày 4 đến ngày 7: cơn thèm thưa đi nhưng thói quen vẫn còn

Từ ngày thứ tư, phần lớn người bỏ thuốc thấy các đợt thèm thưa hơn, ngắn hơn, dù vẫn có lúc bất ngờ dâng lên ở những chỗ quen. Bảng dưới gợi ý trọng tâm từng ngày.

NgàyĐiều hay gặpViệc chínhCâu tự hỏi buổi tối
Ngày 4Đỡ bứt rứt hơn, nhưng thèm mạnh ở chỗ quen như quán cà phêĐổi chỗ ngồi hoặc đổi quán; nếu không thể, ngồi quay lưng về góc hay hútChỗ nào làm mình nhớ thuốc nhất hôm nay?
Ngày 5Ăn ngon miệng hơn, dễ ăn vặt liên tụcChuẩn bị trái cây, rau củ cắt sẵn; ăn đúng bữa thay vì nhấm nháp cả ngàyMình ăn vặt vì đói hay vì tay rảnh?
Ngày 6Thường rơi vào cuối tuần, có lời rủ đi chơi, đi nhậuChọn hoạt động không có khói: đi dạo, xem phim, về quê ăn cơmMình đã từ chối lời mời nào, và nói như thế nào?
Ngày 7Thấy tự hào nhưng cũng có thể chủ quanĐọc lại bảy dòng nhật ký, viết ra ba tình huống của tuần sauTuần tới khác tuần này ở chỗ nào, và mình chuẩn bị gì?

Ngày bảy không phải vạch đích. Nhiều người thấy tuần thứ hai dễ hơn về cơ thể nhưng khó hơn về tâm lý vì không còn cảm giác “đang làm việc lớn”. Hãy giữ dòng nhật ký buổi tối thêm ít nhất ba tuần nữa.

Năm việc nhỏ làm tuần đầu dễ thở hơn

Ngủ sớm hơn thường lệ. Thiếu ngủ làm mọi cảm giác khó chịu nặng thêm. Nếu khó ngủ, hạn chế cà phê và trà đặc sau buổi trưa, vì nhiều người thấy đồ uống có caffeine tác động mạnh hơn khi vừa bỏ thuốc.

Đi bộ ngắn nhưng đều. Mười đến mười lăm phút đi bộ sau bữa ăn hoặc lúc chiều tối giúp giải toả bứt rứt và lấp đúng khoảng từng dành cho điếu thuốc.

Tránh rượu bia trong tuần đầu. Rượu bia làm khả năng kiềm chế giảm và thường đi cùng những người đang hút. Nếu có tiệc không tránh được, uống nước ngọt hoặc trà, về sớm.

Đánh răng hoặc súc miệng sau bữa ăn. Cảm giác miệng sạch giúp nhiều người bớt muốn kết thúc bữa ăn bằng một điếu thuốc như trước.

Thưởng cho mình bằng một việc cụ thể. Cuối ngày bảy, dùng số tiền đã không mua thuốc để làm một điều nhỏ cho mình hoặc cho gia đình. Phần thưởng thấy được giúp não ghi nhận tuần vừa qua là có ý nghĩa.

Người trong nhà giúp được gì trong bảy ngày này

Người sống cùng thường muốn giúp nhưng không biết làm gì, có khi lại vô tình làm khó thêm bằng cách hỏi liên tục “còn thèm không”. Bạn có thể đưa cho họ danh sách cụ thể dưới đây, hoặc đọc cùng nhau trước ngày dừng.

  • Không hút trong nhà, không để thuốc ở bàn uống nước hay trên xe chung trong ít nhất hai tuần.
  • Bỏ qua những lúc người bỏ thuốc cáu gắt vô cớ trong mấy ngày đầu; nhắc nhẹ sau khi họ đã bình tĩnh, không cãi ngay lúc đó.
  • Rủ đi bộ sau bữa tối, rủ làm một việc chung như nấu ăn, tưới cây, dọn nhà vào khung giờ khó.
  • Hỏi một câu mỗi tối thay vì hỏi cả ngày: “Hôm nay lúc nào khó nhất?” rồi lắng nghe, không phán xét.
  • Không trêu đùa kiểu “để xem được mấy ngày”, không đem chuyện bỏ thuốc ra kể với khách khi chưa được đồng ý.
  • Ghi nhận những thay đổi nhỏ: hơi thở không còn mùi khói, áo không ám mùi, ho buổi sáng bớt.
  • Với trẻ trong nhà, nên giải thích đơn giản rằng bố hoặc mẹ đang bỏ thuốc và rủ con cùng đếm ngày, không biến con thành người canh chừng.

Nếu người trong nhà cũng hút và chưa muốn bỏ, thoả thuận rõ chỗ họ được hút, cách xa cửa và cửa sổ, và giờ nào thì không hút trước mặt bạn. Một thoả thuận nói ra từ đầu giúp tránh được nhiều cuộc cãi nhau trong tuần đầu.

Khi nào tuần đầu cần đến bác sĩ

Phần lớn khó chịu trong tuần đầu là khó chịu chịu được. Nhưng có những dấu hiệu bạn không nên tự chịu đựng. Đau ngực, khó thở, tim đập nhanh bất thường, ho ra máu cần được khám ngay, dù có liên quan tới việc bỏ thuốc hay không. Người có bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường hoặc đang mang thai nên đã trao đổi với bác sĩ từ trước ngày dừng; nếu chưa, hãy liên hệ trong tuần đầu.

Về tinh thần, cáu gắt và buồn bực vài ngày là thường gặp. Nếu cảm giác buồn, trống rỗng, lo âu nặng tới mức không làm việc được, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy tìm bác sĩ hoặc chuyên gia sức khoẻ tinh thần ngay. Người đang điều trị trầm cảm, lo âu nên báo bác sĩ điều trị rằng mình đang bỏ thuốc, vì việc bỏ thuốc đôi khi ảnh hưởng đến cách cơ thể xử lý một số thuốc.

Nếu bạn thấy không thể đi qua dù chỉ vài giờ không hút, đó không phải thất bại mà là dấu hiệu mức lệ thuộc cao, cần hỗ trợ chuyên môn. Bác sĩ có thể cân nhắc các nhóm hỗ trợ như sản phẩm thay thế nicotin hoặc thuốc kê đơn phù hợp với tình trạng của bạn; bài này không nêu tên thuốc hay liều vì lựa chọn phải do người có chuyên môn quyết định.

Câu hỏi thường gặp

Tuần đầu bỏ thuốc có phải lúc nào cũng khó nhất không?

Với nhiều người thì đúng, nhất là ba ngày đầu. Nhưng cũng có người thấy tuần đầu nhờ quyết tâm cao nên dễ, rồi khó hơn ở tuần thứ hai, thứ ba khi gặp tình huống quen như cuộc nhậu hay đợt việc căng. Vì vậy nhật ký nên giữ sau tuần đầu.

Mỗi cơn thèm kéo dài bao lâu?

Đa số cơn thèm dâng lên rồi lui trong vài phút nếu bạn không đáp ứng. Cơn có thể lặp lại nhiều lần trong ngày, nhất là ở những giờ và chỗ quen. Việc đếm thời gian một cơn bằng đồng hồ giúp nhiều người tự tin hơn ở các cơn sau.

Có nên uống nhiều cà phê để đỡ buồn ngủ trong tuần đầu?

Nên dè chừng. Nhiều người thấy cà phê tác động mạnh hơn sau khi bỏ thuốc, dễ bồn chồn, mất ngủ. Cà phê lại thường gắn với điếu thuốc. Nếu uống, uống ít hơn, uống vào buổi sáng và ở chỗ không có người hút.

Ăn vặt nhiều trong tuần đầu có sao không?

Ăn nhiều hơn một chút trong tuần đầu là chuyện thường. Hãy chọn đồ ăn ít đường và ít muối như rau củ, trái cây, hạt không muối, và giữ đúng bữa chính. Đừng đồng thời ăn kiêng gắt, vì làm hai việc khó cùng lúc dễ gãy cả hai.

Nếu ngày thứ năm lỡ hút một điếu thì có phải bắt đầu lại từ đầu?

Không cần xoá hết. Ghi lại hoàn cảnh dẫn tới điếu đó, vứt thuốc còn lại, và tiếp tục kế hoạch ngay buổi sau. Đếm ngày không hút vẫn có ích, nhưng điều quan trọng hơn là không để một điếu thành một bao.

Ho nhiều hơn sau khi bỏ thuốc có bình thường không?

Một số người ho nhiều hơn trong vài ngày đến vài tuần đầu. Tuy vậy, ho kéo dài, ho ra máu, sốt, khó thở hay đau ngực không nên tự cho là bình thường mà cần đi khám để bác sĩ đánh giá.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138