NhatDinh.comNhất Định
Bớt điện thoại và mạng xã hội

Vợ chồng cùng bớt điện thoại buổi tối: kế hoạch bốn tuần lấy lại giờ trò chuyện

Hai vợ chồng tối nào cũng mỗi người một màn hình? Kế hoạch bốn tuần để cùng bớt điện thoại mà không trách móc: tự ghi, giỏ để máy, giờ trò chuyện, thoả thuận chung.

Vietnamese couple in their forties on a low sofa in a Ho Chi Minh City apartment at night, sharing tea and talking, phones in a woven basket on a shelf, faces blurred

Khi tối nào hai vợ chồng cũng ngồi cạnh nhau mà mỗi người nhìn một màn hình, cách bớt điện thoại hiệu quả nhất là cùng làm theo một kế hoạch chung, đi từng tuần một, thay vì người này nhắc người kia. Lời nhắc "lại cầm điện thoại rồi" dù đúng vẫn dễ biến thành chuyện ai đúng ai sai, và cả hai càng muốn trốn vào máy.

Bài này đưa ra một kế hoạch bốn tuần cho các cặp vợ chồng, người yêu sống chung: tuần đầu mỗi người tự ghi chép, tuần hai có chỗ để máy chung sau bữa tối, tuần ba có giờ trò chuyện, tuần bốn viết thoả thuận và ngoại lệ. Mỗi tuần có mẫu nhật ký và câu tự hỏi để hai người cùng nhìn lại, không phải để chấm điểm nhau.

Vì sao "bỏ điện thoại xuống" khó nói giữa hai vợ chồng

Thói quen cầm điện thoại khi đang ở cạnh người khác có hẳn một tên gọi tiếng Anh là phubbing, ghép từ "phone" và "snubbing", tức là lơ người đối diện vì điện thoại. Người làm điều đó thường không có ý lạnh nhạt; họ chỉ đang mệt, đang chán hoặc đang trả lời nốt một tin nhắn công việc. Nhưng người ngồi cạnh thì cảm nhận rất khác: mình không đáng được chú ý bằng cái màn hình kia.

Vấn đề là cả hai thường cùng làm. Một người lướt vì người kia đang lướt, người kia lướt vì thấy không ai nói gì. Khi một người lên tiếng nhắc, người được nhắc dễ phản ứng lại bằng câu "thế còn anh, còn em thì sao". Chuyện điện thoại nhanh chóng thành chuyện ai quan tâm ai hơn, và cuộc nói chuyện kết thúc bằng việc cả hai quay lại màn hình trong im lặng.

Vì vậy kế hoạch dưới đây dựa trên ba nguyên tắc: hai người cùng làm như một đội, không ai là người giám sát; thay đổi môi trường trước, ví dụ chỗ để máy, rồi mới đến luật; và nhìn lại bằng nhật ký với giọng tò mò, không phải giọng phán xét. Bạn không cần cả hai cùng hào hứng ngay từ đầu, chỉ cần cả hai đồng ý thử bốn tuần.

Tuần 1: mỗi người tự ghi, chưa ai nhắc ai

Tuần đầu không thay đổi gì trong cách dùng điện thoại. Hai người chỉ đồng ý cùng ghi chép buổi tối của mình trong bảy ngày.

  1. Chọn một buổi tối rảnh, nói với nhau rằng mình muốn thử bớt điện thoại buổi tối trong bốn tuần, và tuần đầu chỉ ghi lại để hiểu mình.
  2. Mỗi người có một cuốn sổ nhỏ riêng hoặc một trang giấy dán trong tủ. Mỗi tối, ghi giờ về đến nhà, khoảng thời gian dùng điện thoại sau bữa tối, và mình dùng vào việc gì (công việc, nhắn tin gia đình, lướt mạng, xem video).
  3. Ghi thêm một dòng: tối nay hai đứa có nói chuyện với nhau được mười phút liền mạch không, ngoài chuyện con cái, tiền nhà?
  4. Không xem sổ của nhau trong tuần này và tuyệt đối không nhắc "anh lại lướt rồi đấy".
  5. Cuối tuần, mỗi người tự đọc sổ của mình trước, rồi mới ngồi kể cho nhau nghe điều mình nhận ra.

Câu tự hỏi cuối tuần 1, mỗi người tự trả lời: lúc nào trong buổi tối mình cầm máy nhiều nhất? Mình đang tìm gì trong màn hình lúc đó: nghỉ ngơi, tránh một cuộc nói chuyện khó, hay chỉ là thói quen? Có tối nào mình muốn nói chuyện mà thấy người kia đang bận máy không?

Tuần 2: một chỗ để máy chung sau bữa tối

Chọn chỗ để máy cho cả nhà. Một chiếc giỏ nhỏ trên kệ phòng khách, một khay cạnh ổ sạc gần cửa. Sau bữa tối, cả hai điện thoại về chỗ đó trong một khoảng thời gian thống nhất, ví dụ ba mươi phút đầu tiên.

Bắt đầu ngắn để dễ thành công. Ba mươi phút nghe ít, nhưng đủ để rửa bát cùng nhau, đi bộ quanh khu phố hay ngồi uống trà. Kéo dài quá sớm dễ khiến một người thấy bị gò bó và bỏ ngang.

Có ngoại lệ rõ ràng. Cuộc gọi từ bố mẹ, con đang ở xa, việc gấp của cơ quan vẫn được nghe. Để chuông bật lớn để không phải cầm máy kiểm tra. Ngoại lệ rõ ràng giúp không ai phải lén lút.

Ghi lại cả những điều nhỏ. Nhật ký tuần này mỗi người ghi: giữ được ba mươi phút không, ba mươi phút đó hai người làm gì, và một điều mình thấy dễ chịu. Có khi chỉ là "được nghe vợ kể chuyện ở chỗ làm", "được chồng hỏi hôm nay có mệt không".

Câu tự hỏi cuối tuần 2. Tối nào giữ được dễ, tối nào khó, và khác nhau ở điểm gì? Ba mươi phút đó có cần dời sang giờ khác cho hợp nhịp nhà mình không? Mỗi người muốn làm gì cùng nhau trong khoảng thời gian này ở tuần sau?

Tuần 3: giờ trò chuyện và phòng ngủ không máy

Khi đã quen với ba mươi phút sau bữa tối, tuần ba thêm hai thay đổi. Thứ nhất là giờ trò chuyện: mỗi tối dành khoảng mười lăm phút, máy để trong giỏ, chỉ để hỏi han nhau. Nếu chưa quen, hai người có thể dùng vài câu gợi chuyện đơn giản: hôm nay chuyện gì làm mình vui nhất, chuyện gì làm mình bực nhất, tuần này có gì mình muốn người kia giúp. Mục đích không phải giải quyết vấn đề, mà là nghe nhau.

Thay đổi thứ hai là phòng ngủ không điện thoại, ít nhất trong những ngày làm việc. Hai máy sạc ở ngoài phòng khách, báo thức dùng một chiếc đồng hồ riêng. Nhiều cặp vợ chồng nhận ra khoảng thời gian trước khi ngủ, lúc cả hai nằm cạnh nhau lướt máy trong im lặng, chính là khoảng thời gian họ từng hay nói chuyện nhất hồi mới cưới.

Ví dụ giả định: anh Minh và chị Lan ở Huế, cưới được tám năm, hai con nhỏ. Tuần ba, họ để máy ngoài phòng khách từ 22 giờ. Ba tối đầu, cả hai thấy lạ và nằm im. Đến tối thứ tư, chị Lan kể chuyện mẹ chị ốm ở quê, anh Minh mới biết chị lo lắng cả tuần mà không nói. Trong nhật ký, anh ghi: "Nếu còn cầm máy, chắc mình không biết chuyện này."

Câu tự hỏi cuối tuần 3: giờ trò chuyện có làm mình thấy gần người kia hơn không? Có điều gì mình muốn nói mà vẫn chưa nói được? Phòng ngủ không máy có ảnh hưởng gì đến giấc ngủ và buổi sáng hôm sau?

Tuần 4: viết thoả thuận chung và các ngoại lệ

Tuần cuối, hai người ngồi lại đọc nhật ký của ba tuần trước và viết một bản thoả thuận ngắn. Bảng dưới là khung gợi ý, bạn sửa theo nhịp sống nhà mình.

MụcGợi ý nội dungGhi chú
Giờ cất máySau bữa tối ba mươi phút; phòng ngủ không máy các ngày làm việcCó thể khác vào cuối tuần
Giờ trò chuyệnMười lăm phút mỗi tối, máy để trong giỏĐổi giờ khi con nhỏ quấy
Ngoại lệ được chấp nhậnCuộc gọi gia đình, người thân ốm, việc trực, ca đêmBáo cho người kia một câu khi phải dùng máy
Cách nhắc nhauMột câu đã thống nhất, nói nhẹ, ví dụ "giỏ đang đợi kìa"Không nhắc trước mặt con hay người ngoài
Khi một người trượtKhông trách, hỏi xem có chuyện gì, quay lại luật từ hôm sauGhi vào nhật ký, không dùng để tính sổ
Ngày đọc lạiMột tháng một lần, vào một buổi tối thong thảSửa thoả thuận khi công việc, con cái thay đổi

Bản thoả thuận nên viết tay, dán ở chỗ cả hai cùng nhìn thấy. Câu tự hỏi cuối tuần 4: điều gì trong bốn tuần qua mình muốn giữ lâu dài nhất? Điều gì mình cần người kia hiểu hơn về cách mình dùng điện thoại?

Mẫu nhật ký cho hai người: ghi riêng, đọc chung

Nhật ký của kế hoạch này có hai phần. Phần riêng do mỗi người tự ghi mỗi tối, chỉ ba dòng: hôm nay mình giữ được giờ cất máy không, khoảng thời gian không màn hình hai người làm gì, và một điều mình thấy ở người kia mà muốn cảm ơn. Dòng thứ ba nghe hơi lạ, nhưng nó giúp nhật ký không biến thành sổ ghi lỗi của nhau.

Phần chung là một trang giấy dán cạnh giỏ để máy. Mỗi tối giữ được giờ cất máy, một trong hai người vẽ một dấu nhỏ. Không ghi tên ai giữ, ai trượt; trang đó là thành tích của cả đội. Cuối tuần, hai người ngồi đọc lại phần riêng của mình, rồi chọn kể cho nhau nghe một hai dòng mình muốn chia sẻ. Không ai bắt buộc phải đưa sổ cho người kia xem.

Ví dụ giả định một dòng nhật ký riêng: "Thứ Năm. Giữ được ba mươi phút. Hai đứa đi bộ ra đầu ngõ mua trái cây, nói chuyện về kế hoạch về quê dịp Tết. Cảm ơn: chồng tự rửa bát để mình gọi cho mẹ." Một tháng những dòng như vậy sẽ là thứ đáng đọc lại hơn bất kỳ báo cáo thời gian sử dụng nào trong máy.

Khi chuyện điện thoại là dấu hiệu của chuyện khác

Với nhiều cặp vợ chồng, kế hoạch bốn tuần đủ để lấy lại vài buổi tối trò chuyện. Nhưng đôi khi điện thoại chỉ là bề mặt của những mâu thuẫn sâu hơn: một người cảm thấy cô đơn trong hôn nhân đã lâu, hai người tránh nói về chuyện tiền bạc, chuyện con cái, hoặc có sự nghi ngờ, ghen tuông dẫn đến kiểm tra điện thoại của nhau. Lúc đó, cất máy vào giỏ không giải quyết được gốc rễ.

Nếu cuộc trò chuyện nào giữa hai người cũng thành cãi vã, nếu một người thấy sợ khi nói thật với người kia, hoặc có lời nói, hành vi làm tổn thương, đe doạ, kiểm soát, đó là lúc nên tìm đến chuyên gia tư vấn hôn nhân gia đình hay chuyên gia tâm lý. Một người thứ ba trung lập có thể giúp hai người nghe nhau mà không đổ lỗi. Nếu có bạo lực, sự an toàn của bạn và con cái là ưu tiên hàng đầu; hãy tìm sự hỗ trợ từ người thân, chính quyền địa phương và các tổ chức hỗ trợ.

Cũng có khi một người dùng điện thoại nhiều vì đang chịu áp lực công việc, lo âu hay buồn bã kéo dài. Thay vì trách, hãy hỏi han và gợi ý họ gặp bác sĩ nếu tình trạng kéo dài nhiều tuần. Bớt điện thoại là một bước tốt, nhưng người thương đang mệt cần được chăm sóc trước.

Câu hỏi thường gặp

Nếu chỉ một người muốn bớt điện thoại thì có làm được kế hoạch này không?

Vẫn làm được, nhưng nên bắt đầu từ chính mình: tự ghi chép, tự để máy vào giỏ sau bữa tối. Khi người kia thấy bạn thay đổi mà không bị ép, họ thường dễ tham gia hơn là khi bị yêu cầu ngay từ đầu.

Có nên xem điện thoại của nhau để kiểm tra đã giữ luật chưa?

Không nên. Kế hoạch dựa trên sự tin tưởng và mỗi người tự ghi chép. Kiểm tra điện thoại của nhau dễ chuyển chuyện bớt lướt thành chuyện nghi ngờ, làm hỏng mục đích ban đầu là gần nhau hơn.

Một người làm ca đêm, giờ giấc lệch nhau thì sao?

Chọn khoảng thời gian hai người thực sự có mặt cùng nhau, có thể là bữa sáng hoặc ngày nghỉ, và đặt giờ cất máy vào đó. Thoả thuận nên linh hoạt theo lịch ca, miễn là mỗi tuần có vài khoảng thời gian không màn hình.

Con nhỏ quấy khóc buổi tối, lấy đâu ra giờ trò chuyện?

Giờ trò chuyện có thể chỉ năm phút sau khi con ngủ, hoặc lúc cùng rửa bát. Điều quan trọng là trong khoảng thời gian đó không có màn hình, chứ không phải độ dài. Khi con lớn hơn, bạn kéo dài dần.

Trượt luật nhiều lần thì có nên bỏ kế hoạch?

Không cần bỏ. Hai người đọc lại nhật ký, tìm xem trượt vào tối nào, vì chuyện gì, rồi sửa luật cho thực tế hơn. Có khi chỉ cần dời giờ cất máy hoặc rút ngắn thời gian là giữ được.

Khi nào nên tìm chuyên gia tư vấn hôn nhân?

Khi chuyện điện thoại luôn dẫn đến cãi vã, khi một người thấy sợ hoặc cô đơn kéo dài, có ghen tuông kiểm soát hoặc lời nói, hành vi làm tổn thương. Một chuyên gia trung lập giúp hai người nghe nhau mà không đổ lỗi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138