NhatDinh.comNhất Định
Bớt điện thoại và mạng xã hội

Bố mẹ về hưu xem điện thoại cả ngày: cùng bố mẹ bớt dần trong bốn tuần

Bố mẹ nghỉ hưu ôm điện thoại xem video từ sáng tới khuya? Kế hoạch bốn tuần để con cái cùng bố mẹ bớt dần, không cấm đoán: hiểu lý do, lấp ngày, dọn máy, giữ nhịp.

Elderly Vietnamese man practicing slow morning exercise with a small group in a park in Ninh Binh, phone left on a stone bench, misty dawn, faces turned away

Khi bố mẹ về hưu và xem điện thoại từ sáng tới khuya, cách giúp hiệu quả nhất không phải là giấu máy hay cằn nhằn, mà là cùng bố mẹ lấp lại những khoảng trống trong ngày, mỗi tuần một chút. Với nhiều người lớn tuổi, chiếc điện thoại là thứ bầu bạn duy nhất trong những giờ con cháu đi làm, đi học. Bỏ nó đi mà không có gì thay vào thì chỗ trống vẫn còn đó.

Bài này dành cho con cái muốn giúp bố mẹ bớt điện thoại một cách tôn trọng. Kế hoạch có bốn tuần: tuần đầu tìm hiểu vì sao bố mẹ xem nhiều, tuần hai dựng nhịp ngày có việc ngoài màn hình, tuần ba dọn chiếc điện thoại cho đỡ cuốn, tuần bốn giữ nhịp bằng lịch gọi điện và sổ ghi. Mỗi tuần có câu hỏi để con cái và bố mẹ cùng nhìn lại.

Vì sao người về hưu dễ dán mắt vào điện thoại

Nghỉ hưu là một bước ngoặt lớn mà nhiều gia đình chưa để ý đủ. Sau mấy chục năm có giờ giấc, đồng nghiệp, việc phải làm, bố mẹ bỗng có cả ngày dài không ai cần đến mình. Con cái đi làm, cháu đi học, bạn bè cũ mỗi người một nơi. Điện thoại lấp vào đúng chỗ đó: video ca nhạc, phim bộ, tin tức, chuyện đời thường của người lạ, tất cả đều có sẵn, chẳng cần hẹn ai.

Thêm một lý do nữa: các ứng dụng video hiện nay được thiết kế để phát liên tục. Hết video này, video khác tự chạy, nội dung lại hợp đúng sở thích. Người trẻ còn khó dừng, người lớn tuổi ít quen với cơ chế này lại càng dễ xem hết buổi này sang buổi khác mà không nhận ra. Nhiều người lớn tuổi cũng gặp phải tin giả, quảng cáo thuốc, quảng cáo thực phẩm chức năng thổi phồng công dụng, mà họ tin vì nghe có vẻ chuyên môn.

Hiểu những điều này giúp con cái đổi cách nhìn: bố mẹ không lười hay cố chấp, bố mẹ đang thiếu nhịp ngày và thiếu người trò chuyện. Mục tiêu vì thế không phải là con số giờ dùng điện thoại, mà là bố mẹ có thêm những việc khác làm mình vui, khoẻ, và được kết nối với người thật.

Tuần 1: hỏi và xem cùng, chưa đổi gì

Tuần đầu là tuần lắng nghe. Con cái chưa đề xuất thay đổi nào, chỉ tìm hiểu bố mẹ đang dùng điện thoại thế nào và vì sao.

  1. Dành vài buổi ngồi cạnh bố mẹ khi bố mẹ xem điện thoại. Hỏi bố mẹ đang xem gì, thích gì ở đó, ai hay đăng những video bố mẹ thích.
  2. Để ý khung giờ bố mẹ xem nhiều nhất: buổi sáng sau khi ăn, buổi trưa không ngủ được, hay tối muộn khi cả nhà đã đi ngủ.
  3. Hỏi nhẹ về ngày của bố mẹ: hôm nay có ra ngoài không, có gặp ai không, có thấy mỏi mắt, đau cổ, khó ngủ không.
  4. Ghi lại vào một cuốn sổ nhỏ của con: khung giờ, nội dung, và những gì bố mẹ kể. Không cần cho bố mẹ thấy sổ trong tuần này.
  5. Cuối tuần, nếu không sống cùng, gọi điện cho bố mẹ và hỏi một câu mở: dạo này ngày của bố mẹ thế nào, có thấy buồn hay chán không.

Câu tự hỏi cuối tuần 1 dành cho con: bố mẹ đang dùng điện thoại để lấp chỗ trống nào: buồn chán, cô đơn, khó ngủ, hay vì thật sự thích nội dung đó? Mình đã gọi điện, ghé thăm bố mẹ bao nhiêu lần trong tuần? Có nội dung nào làm mình lo, như tin giả hay quảng cáo thuốc?

Tuần 2: dựng nhịp ngày có việc ngoài màn hình

Một việc buổi sáng có người. Gợi ý bố mẹ tham gia nhóm tập dưỡng sinh, đi bộ, khiêu vũ ở công viên hay nhà văn hoá gần nhà. Việc có người chờ, có giờ cố định giữ nhịp tốt hơn nhiều so với việc làm một mình. Nếu được, con đi cùng buổi đầu tiên để bố mẹ đỡ ngại.

Một việc tay chân trong ngày. Chăm vài chậu cây, nấu một món bố mẹ giỏi, sửa đồ lặt vặt, đan móc, viết chữ. Những việc này có kết quả nhìn thấy được, cho bố mẹ cảm giác mình vẫn làm ra cái gì đó.

Một vai có người cần. Nhiều người về hưu sống vui hơn khi có người cần đến mình: đưa đón cháu một buổi trong tuần, tham gia hội người cao tuổi ở tổ dân phố, dạy nghề cũ cho người trẻ trong họ hàng. Đừng giao việc như nghĩa vụ, hãy hỏi bố mẹ muốn giúp gì.

Giữ điện thoại, chỉ đổi chỗ. Không cần cấm điện thoại. Chỉ gợi ý khi ra công viên, đi chợ thì để máy trong túi, dùng khi cần gọi. Ở nhà, có một chỗ để máy sạc cố định ngoài phòng ngủ.

Câu tự hỏi cuối tuần 2. Việc nào bố mẹ thấy vui thật, việc nào chỉ làm vì con nhắc? Có khung giờ nào bố mẹ vẫn xem điện thoại nhiều vì không có gì làm? Bố mẹ có gặp thêm ai trong tuần không?

Tuần 3: dọn chiếc điện thoại cho đỡ cuốn

Khi ngày của bố mẹ đã có thêm việc khác, tuần ba là lúc chỉnh lại chiếc điện thoại. Làm cùng bố mẹ, giải thích từng thay đổi, và hỏi ý bố mẹ trước khi bấm.

  • Tắt tự phát video tiếp theo trong các ứng dụng xem video, nếu có tuỳ chọn này. Khi hết một video, máy dừng lại, bố mẹ có một khoảnh khắc để tự chọn xem tiếp hay thôi.
  • Tăng cỡ chữ, giảm độ sáng buổi tối để đỡ mỏi mắt. Bật chế độ ánh sáng ấm vào buổi tối nếu máy có.
  • Dọn thông báo: giữ cuộc gọi, tin nhắn của người thân; tắt thông báo khuyến mãi, gợi ý video, trò chơi.
  • Cài nhắc nghỉ: dùng chức năng giới hạn thời gian có sẵn trong máy hoặc đơn giản là hẹn giờ báo sau một tiếng xem liên tục để đứng dậy đi lại.
  • Nói chuyện về tin giả và quảng cáo thuốc: cùng xem một video quảng cáo chữa bệnh thần kỳ, chỉ cho bố mẹ những dấu hiệu đáng ngờ, và thống nhất rằng trước khi mua thuốc hay thực phẩm chức năng thấy trên mạng thì hỏi bác sĩ hoặc gọi con.
  • Đưa vào màn hình chính những thứ tốt: lối tắt gọi video cho con cháu, ứng dụng nghe đài, sách nói, kênh dạy nấu ăn hay tập thể dục bố mẹ thích.

Câu tự hỏi cuối tuần 3: bố mẹ có thấy dễ chịu với những thay đổi này không, hay thấy bị can thiệp? Thay đổi nào nên giữ, thay đổi nào cần trả lại như cũ? Tôn trọng ý bố mẹ quan trọng hơn giữ đúng mọi cài đặt.

Tuần 4: giữ nhịp bằng lịch gọi và sổ ghi

Tuần cuối, con cái và bố mẹ thống nhất một nhịp có thể giữ lâu dài. Bảng dưới là ví dụ giả định cho một gia đình con ở xa.

Thời điểmViệcAi làm
Sáng hằng ngàyTập với nhóm ở công viên, ăn sáng ngoài nhàBố mẹ
Thứ Ba, thứ Sáu buổi tốiGọi video với con cháu khoảng hai mươi phút, cháu kể chuyện ở lớpCon chủ động gọi
Chiều hằng ngàyMột việc tay chân: cây cảnh, nấu ăn, đan lenBố mẹ
Tối trước khi ngủMáy sạc ngoài phòng ngủ, nghe đài hoặc sách nói nhẹBố mẹ
Chủ nhậtCon ghé thăm hoặc cả nhà ăn cơm chungCon cái
Cuối thángCùng xem lại sổ ghi, chỉnh lịchCả nhà

Sổ ghi của bố mẹ có thể rất đơn giản: mỗi tối ghi hôm nay làm gì vui, gặp ai, và có thấy mệt mắt không. Nếu bố mẹ không thích ghi, con hỏi qua điện thoại rồi tự ghi giúp. Câu tự hỏi cuối tuần 4: bố mẹ có thấy ngày trôi nhẹ hơn không? Có điều gì bố mẹ muốn thêm vào lịch, như đi thăm bạn cũ, về quê, học một thứ mới?

Những điều con cái nên tránh

Điều dễ làm nhất mà lại hại nhất là giấu hoặc tịch thu điện thoại của bố mẹ. Người lớn tuổi rất nhạy cảm với cảm giác bị coi như trẻ con. Giấu máy không làm bố mẹ bớt cô đơn, chỉ làm bố mẹ thấy bị xúc phạm và xa con hơn. Tương tự, những câu như "bố mẹ nghiện điện thoại rồi đấy" hay so sánh với ông bà nhà người khác thường kết thúc cuộc nói chuyện trước khi nó bắt đầu.

Cũng nên tránh việc chỉ nói về điện thoại mỗi khi gọi về. Nếu cuộc gọi nào cũng hỏi "hôm nay bố mẹ xem điện thoại mấy tiếng", bố mẹ sẽ né. Hãy hỏi về ngày của bố mẹ, về nhóm tập, về cây cảnh, về món ăn. Khi bố mẹ có nhiều chuyện để kể hơn, điện thoại tự nhiên lùi lại.

Cuối cùng, con cái cũng nên nhìn lại chính mình. Nếu mỗi lần về thăm, con ngồi cạnh bố mẹ mà tay vẫn lướt điện thoại, bố mẹ sẽ khó nghe lời khuyên bớt điện thoại từ con. Cất máy khi ngồi với bố mẹ là cách nói rõ nhất rằng con muốn dành thời gian cho bố mẹ.

Khi nào cần đưa bố mẹ đi khám

Xem điện thoại nhiều đôi khi là dấu hiệu của chuyện sức khoẻ cần bác sĩ đánh giá. Nếu bố mẹ buồn bã, thu mình kéo dài nhiều tuần, không còn hứng thú với những việc từng thích, ăn ngủ thất thường, hay nói những câu bi quan về bản thân, hãy đưa bố mẹ đi khám. Buồn chán kéo dài ở người lớn tuổi thường bị bỏ qua vì gia đình nghĩ "già thì thế".

Những dấu hiệu khác cũng cần để ý: hay quên những việc vừa làm, lẫn lộn ngày giờ, xem một video nhiều lần mà không nhớ, mỏi mắt, nhìn mờ, đau cổ vai gáy kéo dài, mất ngủ nhiều đêm liền. Con cái không tự kết luận nguyên nhân, chỉ cần ghi lại những gì thấy được và đưa bố mẹ đến bác sĩ để được thăm khám.

Nếu bố mẹ đã mua thuốc, thực phẩm chức năng qua quảng cáo trên mạng, hoặc đã chuyển tiền cho người lạ, hãy bình tĩnh hỏi han, đừng trách. Mang sản phẩm đến hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi bố mẹ dùng tiếp, và liên hệ ngân hàng ngay nếu nghi ngờ bị lừa chuyển tiền.

Câu hỏi thường gặp

Bố mẹ xem điện thoại mấy tiếng một ngày thì nên lo?

Không có con số chung. Đáng lo hơn là khi việc xem điện thoại lấn hết thời gian ra ngoài, gặp người, ăn ngủ, hoặc bố mẹ có dấu hiệu mỏi mắt, đau cổ, mất ngủ, buồn bã kéo dài. Lúc đó cần điều chỉnh nhịp ngày và có thể đi khám.

Có nên đổi sang điện thoại phím cho bố mẹ để bớt xem video?

Chỉ nên làm khi bố mẹ đồng ý. Máy thông minh còn giúp bố mẹ gọi video với con cháu, nghe đài, xem hướng dẫn tập luyện. Thay máy mà không hỏi ý dễ khiến bố mẹ thấy bị tước mất niềm vui và sự kết nối.

Bố mẹ hay tin video quảng cáo thuốc trên mạng thì làm sao?

Cùng xem một video, chỉ ra dấu hiệu đáng ngờ như hứa chữa khỏi hoàn toàn, chỉ bán qua tin nhắn, không có địa chỉ rõ ràng. Thống nhất với bố mẹ rằng trước khi mua thuốc hay thực phẩm chức năng thấy trên mạng thì hỏi bác sĩ hoặc gọi con.

Con ở xa thì giúp bố mẹ bớt điện thoại bằng cách nào?

Gọi điện theo lịch cố định, hỏi về ngày của bố mẹ thay vì chỉ hỏi về điện thoại, nhờ họ hàng hay hàng xóm rủ bố mẹ đi tập, và cài sẵn lối tắt gọi video trên máy để bố mẹ chủ động gọi khi nhớ con cháu.

Bố mẹ không chịu tham gia nhóm tập hay câu lạc bộ thì sao?

Bắt đầu nhỏ hơn: đi bộ cùng con mười lăm phút, đi chợ sớm, thăm một người bạn cũ. Hỏi xem bố mẹ từng thích làm gì hồi trẻ. Có người không hợp nhóm đông nhưng lại vui khi chăm cây hay nấu ăn cho con cháu.

Tắt tự phát video có làm bố mẹ khó dùng máy hơn không?

Thường không, nhưng nên giải thích trước và hỏi ý bố mẹ. Nếu bố mẹ thấy bất tiện, có thể bật lại và thay bằng cách khác như hẹn giờ nhắc đứng dậy sau mỗi giờ xem. Sự thoải mái của bố mẹ quan trọng hơn một cài đặt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138